Energiearmoede in Súdwest-Fryslân beter in beeld

SNEEK- Hoe kunnen we de kans op energiearmoede in Fryslân gedetailleerd in kaart brengen? Data-scientists van Súdwest-Fryslân, de gemeente Leeuwarden, Elkien en DataFryslân gingen de afgelopen maanden met deze vraag aan de slag. Deze samenwerking resulteerde in een model dat tot op postcode-niveau de kans op energiearmoede voorspelt. En dit biedt waardevolle handvatten om tot een effectieve aanpak te komen. 

Energiearmoede: een thema dat volop in de schijnwerpers staat. Torenhoge energieprijzen, energietransitie: ze zorgen ervoor dat zo’n tien procent van de Nederlandse huishoudens moeite heeft om de energierekening te betalen. Gemeenten kunnen hierin ondersteuning bieden. Bijvoorbeeld door inwoners met lage inkomens te helpen om hun energierekening omlaag te krijgen. In de gemeenten Súdwest-Fryslân en Leeuwarden zijn daarvoor al programma’s en energiecoaches in het leven geroepen.

Lastig in beeld te brengen

De aanpak van energiearmoede is echter een lastige opgave. ‘Inkomen, woningtype, gezinssamenstelling: er zijn veel factoren die kunnen bijdragen aan energiearmoede. En je kunt niet overal achter de voordeur kijken. Dit maakt het lastig om dit probleem goed in beeld te krijgen, daar beleid op te maken en vervolgens hulp zo gericht mogelijk in te zetten’, vertelt Taeke van der Laan, data-scientist bij Súdwest-Fryslân. Zo ontstond het idee om samen met DataFryslân – een coöperatie van Friese maatschappelijke organisaties – een oplossing te ontwikkelen.

Data/LAB

Binnen een Data/LAB gingen zes data-scientists aan de slag met deze uitdaging. Jan-Daem de Langen, programmaleider bij DataFryslân: ‘We hebben eerst met elkaar gedefinieerd wat wij onder energie-armoede verstaan: laag inkomen, hoog energieverbruik. Vervolgens hebben we gekeken naar welke data daar iets over kunnen zeggen. Dan kun je denken aan woningtype, energieverbruik, gezinssamenstelling of energielabels. Aan de hand daarvan hebben we allerlei landelijke en gemeentelijke datasets bij elkaar gebracht zoals WOZ-data, bijstandsgegevens, inkomensdata en verbruikscijfers.’

Nieuwe inzichten

Vervolgens was het de kunst om van al die data bruikbare informatie te maken, vertelt data-specialist Wendy Hartog-Bokhorst: ‘De ene dataset gaat bijvoorbeeld tot op buurtniveau, terwijl je met een andere tot op woningniveau kunt kijken. Toch vonden we meerdere factoren en correlaties die samenhangen met energiearmoede.’ Dit leidde tot nieuwe inzichten: ‘Zo is iemand die in een particuliere huurwoning woont kwetsbaarder dan iemand die huurt via de woningcorporatie. En we ontdekten dat er ook in woningen met energielabel C al een grotere kans op energiearmoede kan zijn.’

Energiearmoede-kaart en datamodel

De uitkomsten werden vertaald naar een energie-armoedekaart voor de gemeenten Súdwest-Fryslân en Leeuwarden. Van der Laan: ‘Hierop kun je zien in welke wijken, buurten en straten de kans op energiearmoede hoger is dan elders. Ook ontwikkelden we een concept-datamodel waarmee andere gemeenten energiearmoede kunnen voorspellen en in kaart kunnen brengen. Dit model biedt 85% zekerheid en kan hiermee bestuurders, beleidsmakers en energiecoaches de nodige richting geven.’

In de gemeenten Súdwest-Fryslân en Leeuwarden wordt de kaart al opgenomen in de planvorming voor de aanpak van energiearmoede. De Langen: ‘Zo kun je als beleidsmaker of energiecoach gerichtere plannen én keuzes maken nu je weet in welke buurt de kans op energiearmoede groter is. Uiteraard willen we kijken hoe we deze kaart én ons model betrouwbaarder kunnen maken en hoe we energiearmoede in de toekomst kunnen gaan monitoren. Neemt niet weg dat we met deze tool alvast een waardevolle stap hebben gezet in de bestrijding van energiearmoede.’

Over DataFryslân

DataFryslân is een Coöperatie waarin private en publieke Friese maatschappelijke organisaties strategisch samenwerken aan de digitale transformatie van de provincie Fryslân, door het innoveren en verbeteren van de publieke dienstverlening en het baseren van bestuur en besluitvorming op objectieve data, algoritmes en kunstmatige intelligentie. DataFryslân maakt zich er sterk voor dat iedereen in de provincie eigenaar blijft van zijn eigen data. In 2022 voert DataFryslân zeventien data science-projecten uit, organiseert datalabs en draagt bij aan de regionale kenniscirculatie door maandelijks lezingen te organiseren met befaamde (inter)nationale sprekers. Ongeveer 200 voornamelijk Friese organisaties werken nauw met DataFryslân samen. De leden van de coöperatie zijn: Provincie Fryslân, Gemeente Leeuwarden, Gemeente Smallingerland, Gemeente Súdwest-Fryslân, Gemeente Waadhoeke, Fries Sociaal Planbureau, NHL/STENDEN, Rijksuniversiteit Groningen Campus Fryslân en ROS Friesland; de coöperatie werkt nauw samen met het CBS.