STAVOREN - November 2023: met rode koontjes van opwinding draait de zesjarige Dylano uit Stavoren manmoedig aan de armen van een antieke Nooitgedagt handboor. Zweetdruppeltjes parelen van zijn voorhoofd. Zijn kleine armpjes hebben duidelijk moeite om het zware gereedschap te bedienen, maar hij geeft niet op. Zodra de punt van de boor zich in het zachte vurenhout vreet draait hij zich triomfantelijk om naar zijn moeder met een gezicht van ‘dat heb ik hem toch maar even geflikt’.
Dylano was vorig jaar november met zijn moeder, Jolanda Mulder, een van de vele bezoekers van het Houtstad Museum in IJlst in het kader van de Open Museummaand. Ze bezochten die maand nog drie andere musea: het Schaatsmuseum in Hindeloopen, het Kazemattenmuseum in Kornwerderzand en ook nog het Natuurmuseum Fryslân in Leeuwarden. Inmiddels is Dylano een jaar ouder, in het bezit van een museumjaarkaart, en staat hij te trappelen van ongeduld om in november nieuwe ervaringen op te doen bij een of meer van de negentien deelnemende musea aan de Open Museum Maand van 2024.
Mienskipsgevoel
“Dylano is ontzettend nieuwsgierig en wil overal altijd het fijne van weten”, vertelt Jolanda Mulder. “Hij stelt mij meestal meer vragen dan ik kan beantwoorden. Die museum-uitstapjes zijn dan ook echt een feestje. Overigens niet alleen voor hem, maar ook voor mij. Ik ben geboren in Sneek en heb mijn jeugd in Sneek en in IJlst doorgebracht, voordat ik via vrijwilligerswerk in Marssum terechtkwam en daarna dankzij de liefde uiteindelijk in Stavoren, waar Dylano in 2017 werd geboren. Het ‘mienskipsgevoel’ kwam weer boven In het museum in IJlst, waar we als bezoekers oude filmpjes van de firma Nooitgedagt konden bekijken. Dat was voor mij een feest der herkenning. Mijn jeugd kwam weer boven: ’Oh ja, zo was het toen’. “
Hap uit het budget
De liefde in Stavoren hield geen stand, zodat Jolanda er ten aanzien van de opvoeding van Dylano nu alleen voorstaat. Door een Wajong-uitkering en haar scheiding zijn de maandelijkse inkomsten in huize Mulder minimaal en moet ze elk dubbeltje drie keer omdraaien. Ze woont in een klein, maar gezellig huisje aan de rand van het centrum van Stavoren.
Kinderen worden die geschiedenis ingetrokken met verkleedpartijen en spellen; ze beleven die geschiedenis en ze leren over tradities
“Een regulier museumbezoek betekent een flinke hap uit ons beperkte budget, zodat het bezoeken van musea bij minima doorgaans niet erg hoog op het prioriteitenlijstje staat”, vertelt ze. “Juist daarom vind ik de Open Museum Maand van de VVV Waterland van Friesland een fantastisch initiatief.”
Verlanglijstje
De Open Museum Maand werd in 2023 in het leven geroepen door VVV Waterland van Friesland en bleek een daverend succes. Zo groot, dat dit jaar ook musea meedoen in de regio Zuidoost-Friesland. Van 4 november tot en met 3 december hebben alle inwoners van Friesland, en ook toeristen die de provincie aandoen, gratis toegang tot de negentien deelnemende musea. Die gratis toegang kan worden verkregen met de waardbonnen van de Open Museum Maand, verderop in dit blad afgedrukt of te downloaden van de website museummaand.frl. Men mag onbeperkt ingevulde waardebonnen inleveren, zodat alle deelnemende musea kunnen worden bezocht.
Jolanda Mulder en haar zoontje Dylano zijn zéker weer van plan hier gebruik van te maken. Jolanda: “Wij gaan dit jaar zéker weten ‘op herhaling’. Zo las ik dat Het Fries Scheepvaart Museum in Sneek een hele grote kinderafdeling heeft met veel activiteiten en dat ze in het Museum Joure ook erg veel voor de kinderen doen. Die staan dus op het verlanglijstje. Daarnaast heeft het Kazematten Museum in Kornwerderzand vorig jaar erg veel indruk op Dylano gemaakt, zodat de kans vrij groot is dat we er dit jaar weer naartoe gaan.”
Waarom is museumbezoek voor jou belangrijk?
Jolanda: “Ik vind musea heel belangrijk, vooral voor ouders met kinderen. Niet alleen omdat het een leuk uitje is, maar omdat een museum een tastbaar beeld geeft van de geschiedenis. Kinderen worden die geschiedenis ingetrokken met verkleedpartijen en spellen; ze beleven die geschiedenis en ze leren over tradities. ‘Waarom was dat vroeger zo?’ ‘Waarom hebben mensen van die vreemde kleren aan?’ ‘Waarom gebruikten ze priksleden als er genoeg ijs lag?’ ‘Waarom voeren ze met van die smalle skûtsjes over de Friese meren?’
Laten we niet vergeten dat musea de kluis vormen van onze roots
Veel musea zijn kleinschalig, intiem en besteden in toenemende mate op een laagdrempelige manier veel aandacht aan de doelgroep kinderen. Met filmpjes, met speurtochten, met spelletjes, door ze te laten klussen. Kinderen mogen daarbij hun fantasie de vrije loop laten en hebben doorgaans erg veel plezier met elkaar. Beleving is daarbij het toverwoord; door dingen zelf te beleven begrijpen ze ze beter. Daarnaast geeft het ouders handvatten om dingen aan hun kinderen uit te leggen. Oorlog bijvoorbeeld is voor kinderen ‘een ver van hun bed show’ waarmee ze echter wel dagelijks via de televisie geconfronteerd worden. In het Kazemattenmuseum zien ze bunkers, bommen, geweren, mitrailleurs en krijgen ze een indruk van de manier waarop de soldaten toen leefden. Daardoor is het gemakkelijker voor ze te begrijpen. Begrippen als Bevrijdingsdag en Dodenherdenking krijgen een plaatsje; daarom worden er kransen gelegd en daarom moeten we twee minuten stil zijn tijdens de Dodenherdenking. Vanuit dat stuk beleving is de oorlog tussen Rusland en Oekraïne beter uit te leggen en snappen ze waarom er Oekraïense vluchtelingen in Nederland zijn.”
Dingen dóén in een museum
Dingen dóén in een museum is leuk, vindt Dylano, die met zijn zeven jaar zelf óók een mening over de musea die hij al kent. “Ik vond het museum in IJlst heel leuk. We mochten daar een Vikingbootje maken, waarbij er verhalen over de Noormannen werden verteld. Plankjes zagen, schuren, lijmen, timmeren en een mijnheer hielp ons daarbij. Ze hadden daar heel erg veel hamers en beitels en zagen. Ik weet niet meer precies waarvoor die allemaal werden gebruikt. Ik mocht daar een hele oude grote boor bedienen. Dat was best wel moeilijk omdat het een zware boor was. Maar wel heel leuk om te doen.
Een museumjaarkaart betaalt zich terug, dat weet ik zeker
Het Kazemattenmuseum in Kornwerderzand was ook leuk. Een mijnheer vertelde ons daar in de bunkers spannende verhalen over de oorlog. We konden ook filmpjes bekijken en ik mocht achter een hele grote mitrailleur zitten en schieten. Niet met echte kogels, hoor, maar ze maakten wel veel lawaai, het was net vuurwerk. In het Natuurmuseum in Leeuwarden mochten we zelf een huis bouw van dingen die we onderweg vonden. Daar was ook een man die dieren opzette.”
Voor grote mensen
“Het Schaatsmuseum in Hindeloopen was echt voor de grote mensen”, meent Dylano. “Ik vind schaatsen wel leuk en heb het vorig jaar ook gedaan op de ijsbaan.” “Voor mij was het Schaatsmuseum in Hylpen een stukje nostalgie”, vult Jolanda aan. “De naam Nooitgedagt in IJlst was bekend bij vrijwel alle schaatsers omdat het in het verleden een van de belangrijkste fabrikanten was van schaatsen. En raad eens wie al die schaatsen door heel Nederland bezorgde? Mijn Pake. Dus ik raakte stiekemweg best een beetje trots.”
Fantastisch Friesland
“Friesland vind ik een fantastische provincie, waar het goed wonen is. Een wijdse provincie met prachtige landschappen. Een provincie die zich onderscheidt door de Fryske taal, de traditionele sporten keatsen, fierljeppen en skûtsjesilen. Een provincie waar ‘mienskipszin’ geen loos woord is. Met mooie evenementen waar je ook als minima van kunt genieten.
Een van die prachtige initiatieven vind ik de Open Museum Maand november, waar niet alleen de mensen met een wat royaler gevulde beurs van kunnen genieten, maar ook de minima, zodat de kinderen op school een mooi avontuur te vertellen hebben, een avontuur dat ze beleefd hebben in een van de negentien deelnemende musea. Want laten we niet vergeten dat musea de kluis vormen van onze roots. Dylano is al verslaafd, zodat ik voor hem een museumjaarkaart heb gekocht. Voor mij best een forse uitgave, maar dat betaalt zich terug, dat weet ik zeker.”
Een museumjaarkaart voor volwassenen kost € 75,-. Voor kinderen en jongeren tot en met 18 jaar kost de museumjaarkaart € 39,-.
Tekst Wim Walda
Foto’s Jelly Mellema fotografie
