Face to Face met Sita Bakker-Adema uit Hieslum: “Mensen kunnen veel meer dan ze zelf denken”
HIESLUM - Het is een koude zonovergoten februarimorgen. Strakblauw. We rijden door Parrega en we verlaten het dorp aan de oostzijde en slingeren door het open veld. Vlak voor Hieslum slaan we linksaf een betonreed op. Na een paar honderd meter verandert die in een half verhard pad. Aan het eind daarvan staat een boerderij. We parkeren de auto en stappen uit. Stilte om ons heen. Alleen het gegak van wat overvliegende ganzen. We zijn bij dagbesteding en zorg- en leerbedrijf Op ‘e Timpe en hebben een afspraak met Sita Bakker-Adema voor een interview.
We zoeken de ingang en staan opeens in een restaurant. Het is er een drukte van jewelste. Het is pauze. Overal komen mensen vandaan. Uit de timmerwerkplaats, uit de keuken, van de trap van boven, waar de creatieve studio’s blijken te zijn. Het zijn mensen met - zoals dat vaak genoemd wordt - een beperking of met afstand tot de arbeidsmarkt. Iedereen is opgewekt. Er wordt gelachen. Voor we iets gezegd hebben staat er een meisje voor onze neus dat ons vrolijk een mok koffie in de handen drukt.
Te weinig uitdaging
Op ‘e Timpe is het paradijs van Sita en Meinze Bakker: Het is een droom die werkelijkheid werd, vertelt Sita. “Oorspronkelijk kom ik uit Bolsward. 25 jaar geleden werkte ik bij een grote zorginstelling, in de dagbesteding. Samen met mijn collega Jan Maarten Visser begeleidden we een groep mensen met een beperking. Elke dag moesten ze min of meer hetzelfde werk uitvoeren: schroeven in doosjes doen, inpakklussen, tel-lijsten bijhouden, dat soort werk. Na een tijdje vonden we allebei dat het werk veel te weinig uitdaging bood voor onze mensen. Bovendien, gaandeweg waren we steeds meer tijd kwijt aan vergaderen, waardoor er minder tijd overbleef om bij onze mensen op de groep te zijn. En daar waren we toch voor? Het ging wringen. Het moest toch anders kunnen.”
Banken en zorg: geen ideale combinatie
“Toen zijn Jan Maarten en ik gaan brainstormen. Wij vonden dat de mensen veel te weinig geprikkeld werden. In onze ogen zijn cliënten geen mensen met beperkingen, maar vooral mensen met mogelijkheden. Alleen die mogelijkheden moet je wel ontdekken en als dat lukt, moet je een manier vinden om die te benutten. Onze droom was om onze mensen veel meer uitdaging te geven. Mensen uit hun hokjes halen. Hen stapje voor stapje laten ervaren dat ze meer kunnen dan ze zelf denken.
We zetten onze ideeën op papier en maakten een bedrijfsplan. Daarmee zijn we langs allerlei banken gegaan. Maar banken en zorg, dat is geen ideale combinatie. Te onzeker. Dus we kregen nergens krediet om ons eigen bedrijf te starten en een pand te huren.”
EU-fonds plattelandsprojecten
“In de tussentijd hadden mijn man Meinze en ik een oude bouwvallige boerderij gekocht achter Hieslum. Op een afgelegen hoekje land. Vandaar de naam: Op ‘e Timpe. Meinze is hovenier en timmerman en een deel van ons pand zou bedrijfspand worden. Toen Jan Maarten en ik steeds weer nul op rekest kregen bij de banken zijn we naar de gemeente gestapt, indertijd nog Wûnseradiel, en hebben we gevraagd of het mogelijk was om te starten in onze boerderij. Dat mocht. Binnen de gemeente was er nog geen zorg- leerbedrijf. Met steun van een EU-fonds voor plattelandsprojecten zijn we begonnen. Het bestemmingsplan moest daarvoor wel gewijzigd worden. Zolang dat nog niet gebeurd was, werden we gedoogd. Gelukkig is het inmiddels aangepast.”
33 medewerkers
“Hoe dan ook, een van onze mensen uit Workum wilde graag met ons mee. Zo zijn we begonnen. De bomen groeiden door het dak. De vloer golfde, we werkten in onze woonkamer en in onze keuken. De wc was boven de kolk. Als eerste hebben we een timmerhok gebouwd. Daar konden we van alles maken. Via mond-tot-mondreclame hadden we binnen no time vier medewerkers. Daarmee gingen we ook werken bij klanten van Meinze in het tuinonderhoud. Na twee, drie jaar ging het echt lopen. Er werken hier nu 33 mensen. De jongste is 18 jaar. De oudste 67, die mag inmiddels met de VUT, maar dat wil ze helemaal niet. Ze wil gezellig hier blijven.
Sita Bakker-Adema - Fotografie Jelly Mellema
Officieel hebben we hier plek voor maximaal 25 fulltimemedewerkers. Met onze 33 mensen beslaan we nu twintig fulltimebanen, dus we hebben op dit moment nog een paar plekken vrij.”
Diploma’s halen
“De mensen komen hier via school of via de gemeente. Wij proberen ze voor te bereiden op een baan of vrijwilligerswerk bij een regulier bedrijf. Ze kunnen kiezen uit werken met hout in de timmerwerkplaats, werken in de horeca in ons leerwerkrestaurant it Lyts Bûthús, werken in de tuin in onze hoveniersafdeling, werken aan woonproducten op onze decoratie-afdeling, werken aan kunst in ons atelier of werken in de administratie.
Ze kunnen hier allerlei diploma’s halen. Zoals het HACCP-diploma of het kettingzaag- of bosmaaierdiploma. Sommigen mensen blijven hier jaren, maar het stroomt natuurlijk ook door. Mensen kunnen aan de slag bij reguliere bedrijven met de diploma’s die ze hier gehaald hebben. Vaak hoveniersbedrijven.”
Persoonlijk groeien
“Het gaat ons erom dat mensen persoonlijk groeien. Dat ze zelfstandig leren werken, dat ze kunnen omgaan met collega’s en met kritiek. Weet je, ieder mens is uniek. Iedereen heeft zijn of haar eigen mogelijkheden. De kunst is om eruit te halen, wat erin zit. Dat is veel meer dan de mensen aanvankelijk denken. Een van onze mensen bijvoorbeeld, een jongen met het syndroom van Down, die zat, toen hij bij ons kwam, alleen maar de hele dag op een skelter. Inmiddels zaagt en knutselt hij bij ons in het timmerhok, is hij onze kippenboer geworden, heeft hij zijn rijbewijs gehaald voor onze terreinauto en kan hij cake bakken. Zo’n jongen leeft helemaal op, die leert zijn eigen mogelijkheden kennen.
Onze mensen maken De Timpe. Op dinsdagmiddag gaan we met zijn allen sporten in Ferwoude. We hebben fijne medewerkers en ook de ouders leven erg mee. Die zijn heel betrokken. Nou ja, zo werkt het: als je merkt dat je kind blij is, ben je als ouder ook blij.”
Kunsten-atelier
Tineke Bekema, de dochter van Sita, is de creatieveling hier. Ze begeleidt de medewerkers in het kunsten-atelier. Daar maken ze allerlei kunstwerken: kaarten van vogels, schilderijen, cadeauartikelen, schelpenkettingen en nog veel meer. Onze opdrachtgevers komen uit de hele provincie. In de timmerwerkplaats leer je heel veel op het gebied van omgaan met hout en andere materialen. Je maakt meubels, houten spellen en woondecoraties. Op alle afdelingen is heel veel ruimte voor eigen inbreng.
Sita: “De enige regel die we hanteren is dat je product verkocht moet worden. Zo leer je dat je werk niet voor niets is en dat het wordt gewaardeerd wat je maakt. Bij elk product dat onze timmerwerkplaats en onze studio verlaat, zit een kaartje met een foto en de naam van wie het product gemaakt heeft. Alle materialen betalen we zelf en die hopen we terug te verdienen met de verkoop van onze producten. We verkopen ook schoonmaakmiddelen en okselgoed, tegen witte okselplekken in je kleren.”
Eigen restaurant
“We zijn in 2010 gestart, dus dit jaar vieren we ons vijftienjarige jubileum. We hebben inmiddels een prachtig restaurant. Dat is het enige voordeel geweest van corona. Toen moesten we twee maanden dicht en hebben we de zaak hier grondig verbouwd. Meinze heeft bouwkunde gedaan, dat kwam toen goed van pas.
In ons restaurant verkopen we ook allemaal zelfgemaakte producten: kruiden, jam, likeuren, limonades, oliën, azijn, mosterd, ketchup, en ingemaakte vruchten. In onze keuken maken we op bestelling soep, maaltijden en cateringhapjes. Als mensen een feestje willen geven kunnen ze het restaurant ook huren. In de zomer hebben we ook een theetuin.”
Van Koudum tot Wommels
“We richten ons specifiek op mensen met een verstandelijke beperking, met een vorm van autisme, met ADD, een licht psychische beperking of met sociale moeilijkheden. Onze mensen komen overal vandaan. Het mooiste is: we doen zelf het taxivervoer. We hebben nu vier busjes. We halen de mensen om acht uur op en brengen ze om kwart over vier weer naar huis. Het eerste busje rijdt op het traject Makkum-Workum-Koudum. Het tweede op het traject Bolsward-Wommels. En nummer drie en vier rijden op Sneek.
Vertrouwen
“Jan Maarten en ik zijn inmiddels 25 jaar collega’s. We hebben nooit onenigheid, we hebben hetzelfde ideaal. Met alles wat we doen proberen we onze medewerkers zoveel mogelijk te prikkelen om te zorgen dat ze op die manier vertrouwen krijgen. Als dat lukt gaat het vanzelf verder en zie je ze groeien. Dat vinden wij beiden het allermooiste.”
Tekst: Piebe Piebenga
Beeld: Fotografie Jelly Mellema
