Expositie ‘Melkstaking 1943; de vergeten staking’ in museum It Tsiispakhûs

In museum it Tsiispakhûs in Wommels is dit seizoen, in het kader van 80 jaar Vrijheid, de tentoonstelling ‘De melkstaking 1943’ te zien. Met fragmenten uit dagboeken van drie geëxecuteerde stakers, brieven van veroordeelden en ervaringen van ooggetuigen, maak je kennis met hun verzet en hun lot.

Over de staking

Het museum legt het volgende uit over de gebeurtenis: “Donderdag 29 april 1943 zet Friedrich Christiansen, de bevelhebber van de Duitse troepen in Nederland, het hele land in vuur en vlam. Hij stuurt die dag een telexbericht aan alle kranten waarin hij bekend maakt dat de voormalige Nederlandse militairen, die in mei 1940 hebben gevochten en zijn vrijgelaten, in krijgsgevangenschap zullen worden weggevoerd. Het gaat om zo’n 260.000 man.”

“De betrokken mannen worden in de krant opgeroepen zich persoonlijk aan te melden. Wie hier geen gevolg aan geeft, moet op de strengste maatregelen rekenen. De bekendmaking is de aanleiding tot het uitbreken van stakingen in het hele land. De verspreiding en de eensgezindheid van de stakingen zijn in Friesland opvallend groot. Deze april-mei staking heeft in Friesland de naam ‘De Melkstaking’ gekregen. Boeren weigeren hun melk aan de zuivelfabriek te leveren, laten deze in de sloot lopen of verkopen hun melk aan de burgers. De Duitse bezetter reageert snel en met harde hand. Zo kondigt ze 1 mei ‘43 het Politie-Standrecht af: bij overtreding van de verordeningen openbare orde wacht, zonder eerlijk proces, de doodstraf.”

“Hierdoor vinden in de eerste week van mei ‘43 al meer dan 21 Friezen de dood. In Sneek is Barteld Remerij (26 jaar) op 1 mei van afstand doodgeschoten, terwijl Broer de Witte uit Blauwhuis en Bouke de Vries uit Oudega (SWF) vanwege stakingshandelingen zijn gefusilleerd. Ondanks dat de staking als de grootste uit de Nederlandse geschiedenis geldt, wordt deze vaak de ‘vergeten staking’ genoemd.“

Expositie: 1 mei t/m 2 nov. 2025, van donderdag t/m zondag van 13.30 - 16.30 uur.