Grote school- en dorpsreünie Blauhús: 100 jaar Sint Gregoriusschool en 75 jaar ‘doarpsrjochten’

Schuilkerk Het Blauwe Huis
Beiden zijn lid van de ‘Wurkgroep Histoarysk Blauhûs’ die de bijzondere historie van het dorp vastlegt en doorgeeft aan het nageslacht. “Vroeger lag hier het Sensmeer, dat in 1632 werd drooggelegd”, schetst Bert de Jong de oorsprong van het dorp, toen nog een buurtschap. “Er werd in 1640 een polderhuis gebouwd, dat gebruikt werd voor de stalling van materiaal en vergaderingen. Het polderhuis werd gedekt met blauwe pannen, waardoor de buurtschap al gauw de naam ‘’t Blauwe Huys kreeg.”

bewaarschool bij Theresiahuis 1904 - ‘Wurkgroep Histoarysk Blauhûs

Na de Reformatie eind zestiende eeuw, ook wel Hervorming genoemd, konden katholieken hun geloof alleen in het geheim belijden. De Jong: “Toen werd Het Blauwe Huis een schuilkerk, waar veel mensen op afkwamen. In 1784 toen er weer rooms-katholieke kerken gebouwd mochten worden, werd Het Blauwe Huis afgebroken. Op die plek werd toen de eerste echte kerk met pastorie gebouwd en later het verzorgingshuis It Teatskehûs.”        

Kindsheidoptocht
Nel Bekema-Hoekstra neemt het stokje over: “Toen in 1870 de Vituskerk werd gebouwd, ging men in het oude kerkje van start met een eigen katholieke school. Hiermee had Blauhús een van de eerste katholieke scholen in Friesland.”

Nel vertelt dat ze veel foto’s tegenkomt van de jaarlijkse ‘kindsheidoptocht’. “In 1902 streken de nonnen van de ‘Arme Zusters van het Goddelijke Kind’ neer in Blauhús. Zij namen de zorg voor bejaarden op zich en stichtten in 1904 een bewaarschool en een naaischool. Kinderen deden mee  aan de ‘Kindsheidoptocht’, een processie om geld in te zamelen voor de ‘arme heidenkindjes’ in de Missie. Kinderen waren in de optocht verkleed als missionaris, missiezuster of als missiekinderen en daarbij waren ‘Chineesjes’ en zwarte kindjes het populairst. De nonnetjes van de naaischool hielpen mee de kleding te maken.”

Sint Gregoriusschool
In 1921 verrees de huidige Sint Gregoriusschool aan de Van der Looswei, genoemd naar Theodorus van der Loos die van 1885 tot 1909 schoolhoofd in Blauhús was. “Wat is er veel veranderd in honderd jaar onderwijs”, mijmert ‘juf’ Nel. “Neem alleen het samenvoegen van de kleuterschool en de lagere school tot basisschool in 1985 en het pedagogisch handelen. Een tik met een liniaal of het dichtplakken van de mond van een kind dat teveel praatte? Nu zou je worden ontslagen, toen gebeurde dat gewoon. Maar vergeet niet dat je vroeger hele grote gezinnen en dus ook hele grote groepen had. Orde en strakke regels waren nodig.

Ze herhaalt haar eigen woorden nog maar een keer: “Heel wat veranderd in honderd jaar. Maar de invoering van de computer en internet is wel het meest ingrijpend geweest in de afgelopen jaren en de veranderde rol van ouders in het onderwijs. Toelichting overbodig“

Jongste dorp van Súdwest-Fryslân
De oplettende lezer heeft vast opgemerkt dat de Sint Gregoriusschool eigenlijk al in 2021 honderd jaar bestond. Vanwege corona werd besloten de viering door te schuiven naar 2024, als het dorp officieel 75 jaar zou bestaan.

lagere school na verbouw in 1973 - ‘Wurkgroep Histoarysk Blauhûs

“Blauhús is in naam het jongste dorp van de gemeente Súdwest-Fryslân”, licht Bert toe. “Hoewel het jarenlang alsmaar groeide en groeide, stond tot 1949 op de geboorteakte van een kind dat het geboren was in Westhem. Dit veranderde toen het in 1949 een officiële dorpsstatus kreeg met de naam Blauwhuis. Dat was in de tijd van de wederopbouw. Daarna is het behoorlijk hard gegaan met bebouwing en uitbreiding. Blauhús is een volwassen dorp geworden,” concludeert Bert.

Het Rijke Roomse leven
De verhalen van Bert en Nel verwijzen regelmatig naar het Rijke Roomse leven, de periode tussen 1860 en 960. “In die tijd had je het onderscheid gereformeerden, roomsen en heidenen,” legt Nel uit. Als roomse mensen ‘te dansen’ gingen, gingen ze naar hier of naar Bolsward. Daar kwamen alle roomsen bij elkaar.” Bert vult aan: “Toen de Blauhúster Túnfeesten begonnen, stond pastoor Vlaskamp bij het hek. Je moest je pasje, het bewijs dat je achttienjaar was en rooms-katholiek, laten zien of anders het Onze Vader bidden.”

Carnaval
De katholieke inslag van Blauwhuis vind je ook terug bij het jaarlijkse carnaval. “Dat is een bijzonder verhaal”, glimlacht Nel. “Een meisje uit Blauwhuis kreeg verkering met een jongen uit Nijmegen en die heeft het carnaval hier geïntroduceerd.” Het dorp wordt in de carnavalstijd omgetoverd tot ‘Fyfkesryk’ met carnavalsvereniging De Fyfkes als gangmaker.

Bijpraat-dag met veel activiteiten
Het carnavalsfeest is een mooi bruggetje naar de festiviteiten op 31 augustus. Wat kunnen mensen verwachten? “We hopen dat het een geweldige bijpraat-dag wordt van mensen die elkaar een tijd niet gezien hebben”, klinkt het in koor.

Bert: “Na de ontvangst ‘s middags in de tent treedt een cabaretploeg op met de voorstelling ‘Tiidgisel’. Daarna kunnen mensen een wandeling maken door het dorp. Een ploeg dorpsgenoten onder aanvoering van Watze Post heeft geweldig werk verzet door 24 borden te maken en her en der in het dorp te plaatsen. Op de borden staan spreuken, die vast zullen leiden tot veel ‘oh ja-verhalen’. In de school is een tentoonstelling over ‘100 jaar onderwijs’, met leermiddelen, groepsfoto’s, bouwtekeningen en oude schoolplaten. Vervolgens lokken we de mensen weer naar de feesttent waar ze kunnen genieten van een warm buffet in de tent of eten kunnen halen bij foodtrucks.“

Na het eten zal een kerkdienst worden gehouden en daarna kan het ‘avondfeest’ losbarsten. “Allemaal (oud) Blauhúster muzikanten; mijn zoon komt er speciaal voor terug vanuit de Filipijnen”, verklapt Nel. “Qua muzikanten heeft Blauwhuis wel iets van Volendam”, meent Bert.. Hij besluit het gesprek met een oproep: “Aan de hand van de opgaven voor de reünie weten wij welke bestellingen we moeten doen. Geef je daarom zo snel mogelijk op.” De reünie in Blauwhuis begint ‘s middags om half twee, Kaarten zijn te bestellen via https://ticketl.ink/6nVth.