Algemeen

Friesland herdenkt veelzijdige Titus Brandsma bij jaarlijkse gedenkdag op 27 juli

Door: Henk van der Veer

BOLSWARD- De Titus Gedenkdag Fryslân 2024 staat stil bij het leven en de drijfveren van de in 2022 heilig verklaarde Friese pater-Karmeliet, hoogleraar, journalist en verzetsheld Titus Brandsma. Hij was een veelzijdig man. Voor hem was God altijd en in alles aanwezig. In de natuur én in ieder mens. Begin vorige eeuw blies hij Bonifatiusbedevaarten naar Dokkum nieuw leven in. Maar het was ook Brandsma die vanuit zijn overtuiging al in de jaren dertig waarschuwde waakzaam te zijn tegen groeiend nazi-denken en fascisme onder de Duitse bevolking. Een beweging waar hijzelf uiteindelijk slachtoffer van werd tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Titus stierf op 26 juli 1942 in het concentratiekamp Dachau. Bij de Titus Gedenkdag op 27 juli aanstaande wordt in Dokkum en Bolsward (Titus’ geboorteplaats) op verschillende manieren stil gestaan bij zijn betekenis en actualiteit. 

Friesland herdenkt veelzijdige Titus Brandsma bij jaarlijkse gedenkdag op 27 juli
Friesland herdenkt veelzijdige Titus Brandsma bij jaarlijkse gedenkdag op 27 juli Foto aangeleverd

‘God in ons geboren laten worden’

Dit motto is volgens Titus Brandsma de roeping van ieder mens in zijn of haar leven, aldus de Vlaamse hoogleraar Inigo Bocken. ‘’En het is zijn persoonlijke drijfveer bij alle inzet voor kerk, maatschappij en geestelijk leven. Mystiek besef is niet alleen bron van bezinning, ook motor van creatieve sociale actie.’’ De Leuvense hoogleraar Mystieke Theologie schreef de recent verschenen vuistdikke biografie: ‘Titus Brandsma. Denker voor Gods aangezicht’. Over zijn onderzoek houdt hij zaterdagmorgen 27 juli a.s. een gastlezing in de Bonifatiuskapel te Dokkum bij de Titus Gedenkdag Fryslân. De lezing van Bocken en een Karmelitaanse getijdenviering beginnen vanaf 10.30 uur. Pastoor Bert van der Wal zal stilstaan bij de eerste publieksactie van pater Titus voor de herleving van Bonifatiusbedevaarten naar Fryslân, deze maand 100 jaar geleden (juli 1924): een voettocht van Titus en Friese katholieke priesters van Zwolle naar de historische Bonifatiusbron in Dokkum. 

Neo-nazisme in kunst en media

Bij het Gedenkdag programma in Bolsward vertelt ‘s middags om 15.00 uur kunstenaar Evert Esselink in het Auditorium van Museum De Tiid over neonazistische trends die hij waarneemt in hedendaagse politiek, kunst en media. Daarbij mede geïnspireerd door Titus die in zijn tijd waarschuwde tegen inhumane cultuurtrends in de toenmalige (Duitse) samenleving. Het Gedenkdag programma sluit af met een eucharistieviering door bisschop Ron van den Hout om 19.00 uur in de Bolswarder Franciscusbasiliek. Aansluitend houdt hij er ook de zgn. Basilicalezing, gewijd aan zijn bisschoppelijke wapenspreuk ‘In exilio spes’ (In ballingschap is er hoop) en de betekenis van Titus’ heiligverklaring. Door zijn recente benoeming tot bisschop van Roermond, vanaf eind augustus a.s., is dit een van de laatste publieksoptredens van mgr. Van den Hout in het noorden. 

Moderne heilige

Titus Brandsma stierf als verzetsheld door zijn vasthouden aan persvrijheid en waarheidsvinding als grondrecht van de kerk en van de Nederlandse burger. In zijn rol van docent, gastspreker, actief publicist in kranten en tijdschriften, en als hoogleraar Filosofie en Mystiek aan de Nijmeegse katholieke universiteit is hij betrokken bij tal van projecten: van Oss tot Nijmegen, van Brabant tot Fryslân. Waar hij zijn hart ook aan verpandde in het land, de Fryske taal en cultuur bleef voor hem altijd dichtbij, ontdekte biograaf Bocken. ‘Titus is een moderne heilige in de zin dat voor hem ras of gezindte niet telt en hij moderne media actief gebruikt om mensen te bereiken. De levende God is vroeger en nu, in alles en allen, altijd aanwezig: verscholen in de natuur en in ieder mens. Godsbeelden, kerkelijke rituelen en devotietradities verwijzen naar deze werkelijkheid.’ 

Het programma van de Titus Gedenkdag Fryslân is te vinden op de websites van Museum De Tiid in Bolsward (www.detiid.nl) en de Bonifatiuskapel in Dokkum (www.bonifatiuskapel.nl).