Tryater: Pioniers in toegankelijk theater
FRYSLAN - Het Friese theatergezelschap Tryater sluit het jaar af met een tevreden blik op de stappen die het heeft gezet op het gebied van toegankelijkheid. Met de steun die het eerder ontving van het landelijke Cultuurloket DigitALL, heeft Tryater flink geïnvesteerd in smart glasses voor blinden, slechtzienden en anderstaligen, audiodescriptie, rolstoeltoegankelijkheid en bijvoorbeeld neck loops voor slechthorenden.
Sinds het voorjaar van 2024 draait Tryater een pilot met deze middelen, waarmee theaterbezoek – zelfs op de bijzondere (buiten)locaties waar het gezelschap speelt – toegankelijk wordt gemaakt voor mensen met uiteenlopende beperkingen. Verrassend veel mensen, waaronder nieuw publiek zoals nieuwkomers, buitenlandse studenten, blinden, slechtzienden, doven en slechthorenden, hebben er al gebruik van gemaakt.
90 gebruikers van speciale brillen
Het meest opvallende resultaat zijn de tien smart glasses die Tryater heeft aangeschaft. Deze brillen, waarin tijdens de voorstelling ondertitels of een gebarentolk zichtbaar zijn, werden tijdens de buitenvoorstelling Fanfare in Easterlittens door 45 mensen gebruikt en bij Sâlt, in een oude fabriekshal in Alde Leie, door hetzelfde aantal. De neck loops, een soort persoonlijke ringleiding die het geluid versterkt en om de nek gedragen wordt, zijn zelfs nog populairder. Gezien de relatieve onbekendheid en het benodigde werk om nieuw publiek te bereiken, is dit een eerste succes te noemen.
Extra menskracht voor toegankelijkheid
Wat Tryater bijzonder maakt, is het mensenwerk achter de toegankelijkheid. Het gezelschap heeft twee extra medewerkers aangenomen: een medewerker die de vertaling en ondertiteling voor de smart glasses regelt en ervoor zorgt dat alles synchroon loopt tijdens de voorstelling, en een marketeer die de doelgroepen direct aanspreekt. De gebarentolk wordt in het Tryater-gebouw gefilmd terwijl hij een vooraf opgenomen voorstelling tolkt, en deze wordt vervolgens in de smart glasses getoond. Tryater werkt daarnaast samen met partners zoals Komt het zien voor de audiodescriptie.
Pilot tot het einde van het jubileumjaar
Hoewel de pilot nog loopt en niet geheel vlekkeloos is, is de feedback van gebruikers lovend, vooral over de inzet van Tryater om zijn voorstellingen toegankelijk te maken. Tryater loopt in Nederland voorop op dit gebied en deelt graag zijn ervaringen en kennis met collega’s in het land. De pilot gaat door tot eind 2025, het jubileumjaar waarin Tryater zijn zestigste verjaardag viert. De voorstellingen Foekje (april-juni) en Anwar en de wolf (februari-maart en opnieuw in december) maken sowieso deel uit van dit pioniersproject. Na de pilot zal Tryater zich verder ontwikkelen richting een toegankelijke toekomst.
