Marijke Griek uit Hindeloopen: “Viswijvenkoor Grietje Sprot zingt vanuit het hart”
HINDELOOPEN - “Tijdens onze eerste optredens namen we wel eens verse vis mee de zaal in, maar al gauw kregen we commentaar dat het teveel stonk. En eerlijk is eerlijk, we bewaarden die visjes dan wel in de diepvries, maar de geur werd er niet beter op nadat we ze een aantal keren hadden gebruikt. We zijn toen maar met die verse vis gestopt!” Marijke Griek-Bakker (70) uit Hindeloopen vertelt smakelijk en enthousiast over Viswijvenkoor Grietje Sprot. Uiteraard doet ze dat in de ietwat zangerige taal van de stad. Het klinkt wel zo authentiek. Welkom in Hindeloopen!
Aanleiding om naar Hindeloopen af te reizen is aandacht te besteden aan het ruim dertigjarig bestaan van Viswijvenkoor Grietje Sprot. Niet een officieel jubileum, maar omdat het koor ook meedoet aan ‘een spectaculaire muzikale en beeldende theatervoorstelling op locatie’ (Hindeloopen 800 jaar stadsrechten) reden genoeg een interview-afspraak te maken met Marijke Griek. Meteen bij binnenkomst in het huis van Marijke en Jan Griek aan de Buren in Hindeloopen wanen we ons in een museum. In de hal zien we Hylper klederdracht en ingelijste tekeningen van de stad, met in een vitrine nog meer attributen uit het verleden van het voormalige Zuiderzeestadje. De liefde voor Hindeloopen spat er gewoon vanaf. Dat kan ook bijna niet anders voor iemand die van haar stad houdt.
Van wie ben je er eentje, Marijke?
“Dat zeggen we in Hylpen ook altijd: ‘Hoe heestû en fan bis’t der één’. Verder is het in Hylpen ook zo, al ben je acht of tachtig jaar, iedereen wordt altijd bij de voornaam genoemd. Ik ben der eentje van de familie Bakker. Mijn ate (opa) Piet en ame (oma) Alie hadden een kalkoenfokkerij in Hylpen. Mijn grootvader van moederskant was Wiggert Amsterdam. Hij was beurtschipper, die twee keer per week van Hylpen naar Sneek voer. Kortom, ik kom van beide kanten uit een echte Hylper familie.”
De hal bij Marijke thuis is net een museum - Fotografie Jelly Mellema
Marijke is getrouwd met Jan Griek, net als zij geboren en getogen in Hindeloopen. “Maar,” zo zegt Marijke, “de ‘Grieken’ komen oorspronkelijk uit Joure.” Ook over haar aangetrouwde familie weet Marijke mooie verhalen te vertellen. Want een verhalenverteller is zij, iets wat haar tot voor kort goed van pas kwam als buitengewoon ambtenaar (trouwambtenaar) van de burgerlijke stand van de gemeente. Marijke werkte ooit in de horeca, bij haar familie die een restaurant ( ‘Het Kalkoentje’) in Hindeloopen had. Verder stond ze in een klein winkeltje in het stadje, richtte de peuterspeelplaats in Hindeloopen op, iets wat in het verlengde van haar opleiding ‘kinder- en jeugdzorg’ lag.
Grietje Sprot
Ook over de oprichting van Viswijvenkoor Grietje Sprot weet Marijke meer dan smakelijk te vertellen. Door het bijwonen van een optreden van het Harlinger shantykoor Windkracht Tien, in het gemeenschapscentrum De Foeke op vrijdagavond 15 oktober 1993, werd een drietal Hindelooper vrouwen zó enthousiast dat ze besloten óók een koor op te richten.
Viswijvenkoor Grietje Sprot - Fotografie Jelly Mellema
“Ja, zo is het gegaan”, zegt Marijke. “Eerst maar even over de naam. Ik weet eigenlijk niet eens waarom we voor die naam gekozen hebben. Elk optreden beginnen wij met het lied ‘In de stad Hindeloopen, waar ze viss’n verkopen, daar woonde een meisje, genaamd Grietje Sprot’. Deze Grietje leurde met vis bij de deuren langs en over haar bestond een vertaald lied van ’Molly Malone’s Cockles and Mussels’.” (Een oude Ierse ballade uit Dublin - red,)
“In het oorspronkelijke lied kwam Grietje Sprot uit Stavoren, maar wij hebben het een beetje naar onze eigen hand gedraaid, Grietje is ook wat eigenwijs”, vertelt Marijke lachend. Zij en de andere koorleden kunnen het lied inmiddels dromen.
Bijzonder koor
Trouwens, het hele repertoire wordt niet van papier gezongen; de vrouwen willen contact met het publiek. “Wij zingen niet vanaf het papier, maar vanuit het hart!”
Meteen na de oprichting van het Viswijvenkoor Grietje Sprot, door Carolien Hack, Marieke Splinter en Marijke Griek, was het duidelijk dat zij niet een doorsnee koor wilden zijn. Het Viswijvenkoor moest wat bijzonders worden.
We dragen dus de cultuur van de Nederlandse vissersplaatsen uit aan de hand van de werkkostuums
Marieke en Marijke zaten op trekharmonica les in De Fûke, waar ze al shanty’s speelden. Met veel plezier, overigens, maar: “Wij wilden geen shanty’s zingen, maar ‘vrouwenversjes’. Die vissersvrouwen bleven achter als de mannen naar zee gingen. Dáárover wilden we zingen, over het ‘leed’ als de mannen het leven op zee lieten. Maar ook over het ‘lief’, hoor. Altijd in het Fries of in het Nederlands. Eén versje doen we in het Hylpers: ‘Alaerum alaerum!”
Kostuums uit meerdere vissersdorpen
De groep die eerst bij de leden thuis hun oefenavonden hield, groeide al snel uit van acht naar twintig leden. Carolien Hack, die conservator van het museum in Hindeloopen was, wist heel veel over kostuums die gedragen werden door de vissersvrouwen in heel Nederland. Het koor mocht dan een duidelijke binding met Hindeloopen hebben maar hun kleding is niet alleen exclusief van deze stad.
Op de dijk - Fotografie Jelly Mellema
“We droegen dus authentieke werkkleding van rond 1900. Carolien had het allemaal uitgezocht. Ze maakte van die werkkleding foto’s en beschrijvingen die ze in een map deed. Iedereen ging aan de slag met z’n eigen kostuum, dat moest je maken of bij elkaar zoeken. Ik had in het begin een klederdracht van Arnemuiden aan, waarvoor ik eerst naar het museum daar ben geweest om te vragen hoe het kostuum er uit moest zien. Er kwamen op die manier kostuums uit Volendam, Spakenburg, Urk, Marken, Scheveningen en noem maar op. Ook de klompen die we dragen zijn bijpassend, het ene paar is rond en het andere puntig, al of niet beschilderd.
We hoeven alleen maar een paar onderbroeken mee te nemen en verder niks
Ik draag nu als enige het Hylper kostuum, omdat ik mijn ‘praatjes’ in het Hylpers doe en dan is het wat gek dat ik het in de klederdracht van Arnemuiden doe. We dragen dus de cultuur van de Nederlandse vissersplaatsen uit aan de hand van de werkkostuums. We zijn meer dan een zangkoor.”
Vriendinnengroep
Het koor trad in het verleden ook al eens op in het buitenland, met name in Frankrijk en Engeland. “Als we op reis gaan, doen we dat altijd in kostuum. We hoeven alleen maar een paar onderbroeken mee te nemen en verder niks. We hebben gewoon heel veel plezier met elkaar. ‘Nocht’ maken!” Bovendien hebben de vrouwen twee cd’s op hun palmares staan.
In de loop van de jaren zijn de vrouwen van het eerste uur op de vingers van een hand te tellen. Marijke is er nog altijd bij, sterker nog, ze is weer voorzitter van het bestuur van Grietje Sprot. Bestuursfuncties bekleedde ze eerder ook al, ook die van de vrouw die op de centen mocht passen. “Dat geld bewaarde ik letterlijk in de beurs van ‘myn ate dy’t beurtskipper wie’. Wij betalen geen contributie, want iedereen moet lid kunnen worden van het koor. We krijgen geld voor onze optredens en daar betalen we alles van. Het enige wat van de koorleden gevraagd wordt is dat ze voor hun eigen kostuum moeten zorgen.
Marijke In het dagelijks leven - Fotografie Jelly Mellema
We hebben nu nog zestien leden. De aanwas van jongeren zouden we wel fijn vinden, maar dat is moeilijk. Het zou zonde zijn als het koor ophoudt te bestaan, want het is echt heel gezellig! Dat Grietje Sprot een vriendinnengroep is waarbij het sociale aspect heel belangrijk is, ondervond Marijke toen haar dochter veel te jong overleed aan kanker. Toen was er de arm om haar schouder en die is er nóg.
Muziektheatervoorstelling ‘Niie Hylpen’
Zoals al geschreven viert Hylpen dit jaar op grootse wijze dat het 800 jaar geleden stadrechten kreek. Er wordt in de nabijheid van Museum Hindeloopen een speciale theatervoorstelling opgevoerd: ‘Niie Hylpen’, met zeventig medewerkers. Ook Viswijvenkoor Grietje Sprot doet mee aan deze muzikale en beeldende theatervoorstelling. De voorstelling is een mix van professionals en amateurs. Naast het Viswijvenkoor doen ook het Hindelooper Zeemanskoor Auke Wybensz en Aald Hylpen mee aan de productie, een initiatief van Bedenkers van Ongewone Gebeurtenissen (BUOG). De voorstellingen zijn van 10 tot en met 21 september te zien en per voorstelling kunnen maar liefst 400 bezoekers plaatsnemen. Voor meer informatie: zie de website buog.nl.
Grietje Sprot
In de stad Hindeloopen
Waar ze viss’en verkopen
Daar woonde een meisje
Genaamd Grietje Sprot
Zij kruide haar wagen
En riep alle dagen
Wie moet er nog schelvis
Wie moet er nog sprot
Wie moet er nog haring
Wie moet er nog paling
Wie moet er nog schelvis
Wie moet er nog sprot
Toen kreeg zij de kinkhoest
Zodat zij naar bed moest
En toen ging mijn arme grietje kapot
Maar haar geest duwt haar wagen
En roept alle dagen
Wie moet er nog schelvis
Wie moet er nog sprot.
Tekst: Henk van der Veer
Foto’s: Jelly Mellema
