Nieuwe naam, nieuwe energie voor cultuur in Súdwest-Fryslân: “We willen een poort zijn naar nieuwe werelden”

“Er gebeurt hier zóveel moois”, begint Serge Hollander, terwijl hij ons een bekertje met automaatkoffie toeschuift. “En toch weten heel veel mensen eigenlijk niet wát hier allemaal gebeurt. Dat verbaasde mij enorm toen ik hier begon.”

Toegankelijk, uitnodigend en voor de hele regio

De naam Cultuur Kwartier Sneek verdwijnt, sterker nog, is inmiddels al verdwenen. Op de ramen van het theatergebouw staat de nieuwe naam ‘Poort’. Een naam die volgens de directie beter past bij wat de organisatie wil zijn: toegankelijk, uitnodigend en voor de hele regio.

“Cultuur Kwartier Sneek was vooral een naam voor beleidsstukken”, legt Serge Hollander uit. “Als je tegen mensen zei dat je daar werkte, wist bijna niemand wat het precies was. Terwijl Theater Sneek, het Bolwerk, Atrium en Akte2 juist ontzettend veel betekenen voor deze regio.” De nieuwe naam ontstond intern en bleef hangen. “Op een gegeven moment voelde dit gewoon goed”, zegt Annemiek Leijenaar. “Het gaat niet alleen meer om Sneek. We werken op scholen, in dorpen en in wijken door heel Súdwest-Fryslân. Dan wil je ook één herkenbaar verhaal vertellen.”

“Van basisschool tot wijkproject. Van theater tot poppodium. Dat willen we nog sterker met elkaar verbinden.”

De bekende namen verdwijnen overigens niet helemaal. Het Bolwerk blijft gewoon Bolwerk heten als locatie. “Mensen gaan nog steeds naar Bolwerk”, lacht Hollander. “Alleen kijken ze straks op de website van Poort voor het totale aanbod.”

Trots

Voor Hollander was Sneek geen onbekend terrein. Toch ontdekte hij pas echt hoeveel hier gebeurt op cultureel gebied, toen hij er ging werken. “Ik dacht eerlijk gezegd: waarom weet eigenlijk niet iedereen dit? Waarom is dit buiten Sneek veel minder zichtbaar? Misschien zit daar ook wel iets Fries in. Een soort bescheidenheid. Terwijl hier echt dingen gebeuren waar je trots op mag zijn.”

De nieuw artistiek directeur noemt als voorbeelden musicalopleiding MUZT, de bijzondere concerten in het Bolwerk, en grote producties in het theater, die bezoekers uit heel Noord-Nederland trekken. “Soms zelfs uit Rotterdam of Den Haag”, vult Leijenaar aan.

Tweekoppige directie

Voor het eerst wordt de organisatie geleid door een tweekoppige directie. Leijenaar is zakelijk directeur, Hollander artistiek directeur. “Ik houd me bezig met financiën, personeel, techniek, horeca, ICT. Kortom eigenlijk alles achter de schermen”, legt Leijenaar uit. “En Serge meer met programmering, marketing en de artistieke koers.” Maar besluiten nemen ze samen. “Dat werkt juist heel fijn”, zegt Hollander. “Annemiek brengt structuur en duidelijkheid. Ik ben misschien wat meer van de ideeën en de creatieve energie. We vullen elkaar goed aan.”

“Intern is er weer rust. En dat merk je uiteindelijk ook in de energie waarmee mensen hier werken.”

Ondertussen pingpongt het gesprek alle kanten op. Serge, inwoner van de binnenstad van Leeuwarden, doet dat in een mix van Stadsfries en Nederlands. Annemiek in het Fries. Verschillen tussen de twee zijn er natuurlijk ook. “Vooral over de temperatuur op kantoor”, grapt Annemiek. “Bij mij staat het ongeveer op standje vrieskist en bij Serge is het altijd sauna.”

Financiële rust terugbrengen

Toen Leijenaar begon, lag er een stevige opdracht: financiële rust terugbrengen binnen de organisatie. De gemeenteraad van Súdwest-Fryslân heeft op 19 december 2024 besloten om Cultuur Kwartier Sneek een bedrag van € 352.000- kwijt te schelden. Die kwijtschelding werd specifiek ingezet als huurverlichting over het jaar 2024 om de acute financiële nood van CKS op te lossen. Vanwege sterk gestegen energielasten en hogere personeelskosten kwam de continuïteit van de organisatie destijds ernstig onder druk te staan. Met deze ingreep kon de organisatie weer in control komen.

Leijenaar: “De afgelopen jaren waren onrustig en de gemeente moest extra subsidie verstrekken. Maar het eerlijke verhaal is ook dat de hele cultuursector enorm geraakt is door stijgende kosten. Er is jarenlang nauwelijks geïndexeerd. Dan loop je vanzelf achterstanden op.” Volgens haar is de basis inmiddels veel stabieler geworden. “Intern is er weer rust. En dat merk je uiteindelijk ook in de energie waarmee mensen hier werken.”

Cultuur als uitlaatklep

Waarom cultuur zo belangrijk is? Op die vraag hoeven beiden niet lang na te denken. Hollander denkt meteen terug aan de coronaperiode. ”Ik was nog nooit zo productief”, zegt hij. “Maar tegelijk was het misschien wel de meest geestdodende periode uit mijn leven. Alles wat kleur geeft aan het bestaan viel weg. Geen concerten, geen theater, geen ontmoetingen.”

Terwijl haar compagnon vertelt, knikt Leijenaar instemmend. “Juist in een drukke en soms onrustige wereld hebben mensen behoefte aan verhalen, verwondering en ontspanning. Even geraakt worden. Even uit je eigen bubbel stappen.” Dat merkt ze ook aan het publiek. “Mensen zoeken meer dan ooit verdieping. Theatercolleges lopen bijvoorbeeld ontzettend goed. Mensen willen duiding, gesprekken en verhalen.”

Verrassen en vernieuwen

Voor de toekomst hopen beiden dat Poort mensen blijft verrassen. “Ik hoop dat bezoekers af en toe gewoon op avontuur gaan”, zegt Hollander. “Dat ze iets kiezen waarvan ze vooraf niet precies weten wat het is.”

Ook wil de organisatie steeds meer verbinding leggen tussen de verschillende onderdelen. Een kind dat via school muziekles krijgt, kan misschien later ook een concert bezoeken. Of iemand die in een wijkproject meedoet, ontdekt later het theater. “We zitten eigenlijk al ontzettend fijnmazig in de samenleving”, meent Hollander. “Van basisschool tot wijkproject. Van theater tot poppodium. Dat willen we nog sterker met elkaar verbinden.”

Ondanks alle veranderingen blijft de kern volgens de twee directieleden hetzelfde: cultuur toegankelijk maken voor zoveel mogelijk mensen. “We hopen vooral dat mensen nieuwsgierig blijven”, zegt Leijenaar. “Want er valt hier echt nog ontzettend veel te ontdekken.” En misschien is dat uiteindelijk precies wat Poort wil zijn: geen gesloten gebouw, maar een uitnodiging om ergens binnen te stappen.

Vriendenavond

Tijdens de Vriendenavond op 20 mei jongstleden presenteerde Theater Sneek zich nadrukkelijk onder de nieuwe naam ‘Poort’. Björn Sinnema, hoofd Publiek & Markt, ging in op de groeiende problemen rond kaartverkoop. Volgens hem eisen impresariaten steeds vaker eerdere verkoopmomenten - voorverkoop terwijl het ‘oude’ seizoen nog loopt - waardoor populaire voorstellingen soms al uitverkocht raken, voordat het nieuwe seizoen is begonnen. “We proberen dat zo goed mogelijk in goede banen te leiden, maar het is een ontwikkeling waar alle theaters mee te maken hebben.”

Nogmaals benadrukte Serge Hollander dat bezoekers inhoudelijk weinig veranderingen hoeven te verwachten. Het vertrouwde theaterteam blijft verantwoordelijk voor de programmering, al wil Poort bezoekers vaker kennis laten maken met andere culturele activiteiten binnen de organisatie. Ook werd de nieuwe website van Poort gepresenteerd waarop voortaan alle activiteiten van theater, poppodium en kunstencentrum samenkomen.

Tekst: Henk van der Veer
Foto: Poort