Terugblik: première van musical ‘De Tocht’, na 26 jaar weer een Elfstedentocht

Een theaterspektakel waarvoor op 4 januari ‘97 tijdens de 15e Elfstedentocht de basis werd gelegd. Op die dag werd de toen negenjarige Madelène van Beuzekom uit Lemmer om vijf uur in de ochtend gewekt om in Balk bij de Luts de voorbijkomende schaatsers aan te moedige. Iets wat een onvergetelijke indruk op haar achterliet. Met de officiële eerste voorstelling is voor haar een droom, waaraan de afgelopen zeven jaar is gewerkt, uitgekomen.

Blauwe loper
‘De Tocht’ wordt gespeeld aan de Newtonweg, op een industrieterrein. Daar is speciaal voor deze productie het Friso Theater verrezen. Die locatie tussen de bedrijven was zondag een mooie tegenstelling met de glamour en glitter van de eerste echte voorstelling van ‘De Tocht’. Niet de rode maar een bij de winterse sfeer passende blauwe loper was uitgerold. De dresscode voor BN-ers, Fryske pommeranten en andere genodigden was winters sjiek. Gezien de buitentemperatuur van zo’n 22 graden was dat aan de warme kant, waarbij ook nog de heaters boven de loper aan stonden.

De Elfstedentocht beleven
Gelukkig was het in het theater frisser, beter passend bij de winterse beleving. En het is juist die beleving die van wezenlijk belang is bij ‘De Tocht’. Dat begint al met na het kopen van de toegangskaarten, startbewijzen genoemd, downloaden van de app. Daarmee krijgen bezoekers vooraf een kijkje achter de schermen, voorbeschouwingen met ‘Radio De Tocht’ en de opmaat naar de Elfstedenkoorts.

Bij binnenkomst in de foyer zijn er koek en zopie kramen en er klinkt muziek van een dweilorkest. Vrijwilligers die zijn winters gekleed en er staat een koelcel waarin je de kou van ‘De Tocht’ kunt ervaren. Ook is er een kleine tentoonstelling over de historie van de ‘Tocht der Tochten’. De voorstelling is een visueel spektakel, gelijkend aan een videoclip. Om het ijs heen wordt volop gewerkt met beelden om samen met de acteurs, het ensemble, dertig figuranten en kunstschaatsers de sfeer van de Elfstedentocht over te brengen.

Twee verhalen
In de opening spreekt voorzitter Wieling, na het voor velen bekende ‘It giet oan’ van zijn voorganger Kroes, de woorden ‘It sil wêze!’ als aankondiging van de 2023 editie van de Elfstedentocht. Daarop volgt na drie dagen het begin van de 200 kilometer lange schaatstocht vanuit de startkooien. Een magisch moment is wanneer de deelnemers voor het eerst hun streken op het 360 graden draaiend ijstoneel zetten. Daarmee wordt het publiek meegenomen in twee verhaallijnen.

Het eerste is dat van vijf voormalige schaatsvrienden. Zij zijn door ruzie en afgunst uit elkaar zijn gegroeid. Eén belofte houdt hen echter met elkaar verbonden: als De Tocht komt, dan halen ze samen de finish. Als het moment daar is, blijkt dat een van hen een geheim bij zich draagt. Plots staat er veel meer op het spel dan het halen van het kruisje...

De vraag is dan of hun band nog sterk genoeg? Of verliezen de vrienden meer dan hun lief is? De Tocht is een indrukwekkende muzikale theaterbeleving over afzien, passie en verbroedering. Een verhaal van vallen en opstaan, samen en alleen. De Elfstedentocht als metafoor voor het leven, zo omschrijven de producenten het. Door dat verhaal heen loopt het lijntje van Jelmer, van wie zijn vrouw Boukje twee jaar ervoor overleden is. Tijdens zijn schaatstocht haalt Jelmer herinneringen op, met in zijn rugzak een thermoskan met de as van zijn grote liefde.

Lovende woorden
Aan het einde van ‘De Tocht’ volgde zondag een staande ovatie van de uitverkochte zaal. Lovende woorden waren volop te horen bij het lopen naar de afte party in de foyer. De recensies lieten na de tijd een gemixt beeld zien. Vooral recensenten uit de Randstad waren niet allemaal positief, maar de mensen achter de musical trekken zich daar niets van aan.

Het ging vooral om een aantal landelijke kranten die niet even positief waren. De Volkskrant en het AD gaven bijvoorbeeld maar twee sterren. Siart Smit, directeur van Oerol en eerder zakelijk leider van Tryater, heeft de recensies ook meegekregen. Maar hij vindt dat die nog niet eens veel uiteenlopen. ‘Je ziet dat iedereen waardeert hoe het eruitziet, maar gelijktijdig is er kritiek op de verhaallijn. De een trekt conclusies op basis van het aanzicht en de ander op basis van de verhaallijn.’

Grote ambities
De initiatiefnemers van De Tocht hadden grote ambities: zij droomden er eerder van om net zo succesvol te worden als de musical Soldaat van Oranje. Volgens Smit kan het verschil in recensies daar ook wel eens mee te maken hebben. ‘Als je als ambitie ‘Soldaat van Oranje’ uitspreekt, zit men ook klaar om het zo te beoordelen. Binnen Fryslân slaan de hoop en trots enigszins door in superlatieven. Maar daarbuiten reageert men wellicht toch wat scherper vanwege de uitgesproken ambitie.’ Smit adviseert de producenten van de musical echter om naar het positieve te kijken: ‘Een 2 sterrenbeoordeling doet pijn, maar er zijn ook 4-sterrenreviews en goede publieke reacties.’

‘Niet van roze wolf af te slaan’
De NRC stelt dat er op gebied van tekst en muziek opzichtig binnen de lijntjes werd gekleurd. Zonder een stevige inhoud vinden zij het geen ‘complete totaalervaring’. Producent van De Tocht, Foppe van der Veen, vindt alle reacties waardevol. ‘Individuele reacties van een recensent moet je vanzelfsprekend meenemen, mar het bepaalt niet je gemoed. We hebben het gemaakt voor het publiek en krijgen elke dag mails van mensen die onder de indruk zijn.’ De producent haalt kracht uit alle positieve reacties: ‘Wij zijn niet van onze roze wolk af te slaan.’

Alle informatie en kaartverkoop is te vinden op spektakel.musicaldetocht.frl/spektakelmusical-de-tocht/

Klik voor alle foto’s HIER.          Bron: o.a. Omrop Fryslân