Stichting Friese Tjottervloot gaat naar Kroatië
FRYSLAN - In september 2022 las het bestuur van de Stichting Friese Tjottervloot (SFT) een oproep van organisatoren Thedo Fruithof en Frank Ratelband: Wie gaan er mee naar Dani u Vali 2024 in Kroatië om mede invulling te geven aan het gastlandschap van Nederland op het houtenbotenfestival. De SFT stapt aan boord om met vier tjotters mee te doen aan de festiviteiten in de baai van Stari Grad op het eiland Hvar.
De tjottervloot heeft ervaring met het meedoen aan evenementen ver weg
In 2013 zeilde de hele vloot van elf schepen een week lang in de Bretonse Golf van Morbihan. In 2017 maakte een aantal tjotter een bijna hachelijke tocht naar Tasmanië om acte de présence te geven op het Australian Wooden Boat Festival. Een paar jaar geleden waren de voorbereidingen voor Sète al in volle gang, maar helaas ging die reis niet door. Dit jaar zijn de tjotters te zien in Kroatië en ook daar zullen de mensen hun hoofd weer omdraaien voor deze boten. ‘De Stichting Friese Tjottervloot wil de tjotters in goede staat van onderhoud houden én wil er zoveel mogelijk mensen in laten varen,’ zegt stichtingsvoorzitter Rob van Roessel.
‘Tjotters behoren tot de vloot traditionele schepen die geheel passen in de omgeving waar ze varen. Friesland bestond lange tijd alleen uit veel ondiepe waterwegen en tjotters waren van middenstanders, molenaars, vissers, bakkers en boeren de “bestelwagens” waarmee ze hun waar vervoerden. Dankzij de zwaarden en geringe diepgang kon en kun je met tjotters overal komen. Tjotters zijn daarnaast gebouwd door vakmensen die de traditionele manier van bouwen beheersen. De SFT onderhoudt de schepen zoveel mogelijk met inzet van vrijwilligers en behoudt daarmee ook een deel van het ambacht. Grote restauraties worden gedaan door professionele scheepstimmerlieden op hun scheepswerven. Dankzij het behoud van de tjotters maken we het voor iedereen mogelijk er in te varen. Ze zijn vooral in trek bij varend donateurs die ervoor een bedrag vanaf 220 euro per jaar zo vaak in kunnen zeilen als ze willen.’
‘We zijn heel blij dat de tjottervloot zo enthousiast heeft gereageerd op onze oproep,’ zegt Frank Ratelband. ‘Deze vloot past naadloos in wat we als gastland willen laten zien in Kroatië. Net als de tjotters werd het Kroatische varend erfgoed vroeger ook gebruikt voor vervoer en visserij. Nu zijn het schepen waarmee watersporters voor hun plezier op pad gaan en ook de tjotters worden nu al zo’n 100 jaar gebruikt voor privétochten en het strijden om de eer tijdens zeilwedstrijden.’
‘Houten schepen lijken boten die horen bij vroeger, maar niets is minder waar,’ zegt Rob van Roessel. ‘Hout is het meest duurzame en circulaire materiaal om schepen van te bouwen. In de toekomst zal dat steeds belangrijker worden, omdat we het ons niet meer kunnen permitteren boten te maken van vervuilende grondstoffen of energievretend aluminium en staal. Het behoud van het ambacht is juist daarom van belang, net zo belangrijk als mensen die het ambacht in hun vingers hebben. Samen met de Kroatische traditionele vloot kunnen we in Stari Grad de waarde en schoonheid van traditionele houten schepen laten zien en ervaren.’
Brede presentatie
‘De tjotters zullen de baai van Stari Grad sieren,’ zegt Frank. ‘In ons vorige verhaal over Dani u Vali zei de hoofdredacteur van het nautische tijdschrift eMorje al dat Slovenen, Kroaten en Italianen, die allen aan dezelfde Adriatische Zee wonen, door de zee verenigd zijn. We hopen dat we met hen verbroederen dankzij de komst van de tjotters. Zoals Rob al aangeeft, is het onderhoud van de schepen minstens zo belangrijk als ermee varen. Ambachtslieden van de scheepswerf van het Openluchtmuseum in Arnhem gaan ook mee naar Kroatië en demonstreren daar het branden van gangen, smeden van beslag en restaureren van houten schepen.’
De Nederlandse jachtbouw is wereldberoemd door de kwaliteit van de Nederlandse scheepstimmerlieden en dat willen we in Kroatië graag laten zien. Het Zuiderzeemuseum Enkhuizen stelt daarnaast cachou ter beschikking om te tanen. Ook dat gaan we daar live laten zien. We laten een compleet pakket aan vakmanschap zien, want ook nettenbreiers, spinners en zeilmakers gaan mee. Een aantal musici zorgt voor de muzikale aankleding van onze gastland-presentatie muzikaal luister bijzetten. Het is een kleinschalig festival, gemoedelijk, niet-commercieel en vooral gezellig waar we een onuitwisbare indruk willen achterlaten.’
Het evenement Dani u Vali 2024 in de baai van Stari Grad op het eiland Hvar voor de kust van Split vindt plaats op 19, 20 en 21 september.
Wil je meer weten, kijk dan op friesetjottervloot.nl, openluchtmuseum.nl, zuiderzeemuseum.nl of zoek op YouTube met ‘dani u vali’ naar mooie bewegende beelden van het festival.
