Renovatie en verduurzaming dorpshuis Hartwerd

De afgelopen maanden werd ‘t Terphuis, het dorpshuis van Hartwerd, grondig onder handen genomen. Resultaat? Een compleet vernieuwd dorpshuis dat ook nog ‘ns volledig energieneutraal is. Op 28 september werd het dorpshuis feestelijk heropend door Commissaris van de Koning Arno Brok. Hoe is het dorp te werk gegaan en waardoor is deze operatie zo succesvol verlopen?

’Druk bezet

Dorpshuis ’t Terphûs is eigendom van de Feriening foar Doarpsbelang in Hartwerd. Het wordt geëxploiteerd door vrijwilligers. Er zijn twee beheerders die zorgen voor openstelling, inkoop, voorraadbeheer en financiële administratie. De bardienst wordt georganiseerd door de beheerders en vrijwilligers van de verenigingen die gebruik maken van het dorpshuis. Verder is er een grote groep vrijwilligers, die zorgt dat het om de week wordt schoongemaakt.

“Van september tot mei wordt ons dorpshuis heel intensief gebruikt,“ vertelt Taeke Kooistra. “Hartwerd heeft 107 inwoners en een rijk verenigingsleven. We hebben kaatsvereniging Spui yn ‘e want en we hebben de Soos, die spelletjesavonden organiseert. Een prominente club is de damclub. Die beoefent het Friese damspel, dat veel ouder is dan het internationale damspel. Het verschil is dat je niet alleen diagonaal mag slaan, maar ook horizontaal en verticaal.”

Djurre Zijsling vult aan: “De mienskip is hier sterk. We hebben ook nog de toneelvereniging, die elk jaar enkele uitvoeringen organiseert, de biljartvereniging Nocht & Wille, de jeu de boules-vereniging De Tûke Smiters en de vrouwenvereniging ACB – Actief Creatief Bezig. Die schilderen, maken bloemstukken en nodigen af en toe een spreker uit. En we hebben De Galm, het lokale klokkenluidersgilde en begrafenisvereniging De Laatste Eer. Kortom, het dorpshuis is druk bezet. Op maandag dammen, op dinsdag ACB, op woensdag biljart, op donderdag toneel en op vrijdag Soos. Tussendoor de vergaderingen van de andere verenigingen. Verjaardagen of andere partijen van dorpsgenoten kunnen hier ook gevierd worden. Af en toe is er een begrafenis.”

Stichting Doarpswurk

Taeke: “In 2021 was het dorpshuis weer toe aan groot onderhoud. Maar belangrijker nog: de gasprijzen schoten door het dak. We moesten verduurzamen. In een ledenvergadering hebben we het zo gesteld: ‘Niets doen is geen optie, dan gaan al onze reserves op aan de hoge energietarieven.’”

Djurre: “Daar was iedereen het over eens. Probleem was alleen dat we de kennis niet hadden. We wisten niet hoe we het aan moesten pakken. Toen lazen we over het KlimOp-initiatief van de Provincie Fryslân. KlimOp staat voor Klimaat Ontzorgings Programma. Het biedt hulp bij verduurzaming van klein maatschappelijk vastgoed. Het programma wordt uitgevoerd door Stichting Doarpswurk. In november ’21 hadden we ons eerste gesprek. Via hen kregen we een energie-adviseur uit Franeker toegewezen die een EPA-rapport opgesteld heeft, een Energie Prestatie Advies. Daarin werd beschreven hoe ons dorpshuis er qua energie-efficiëntie voorstond. Verder bevatte het rapport een aantal adviezen, beter gezegd: een aantal pakketten van maatregelen die we zouden kunnen nemen om tot een energieneutraal dorpshuis te komen. Met de bijbehorende kosten en de terugverdientijd. Heel duidelijk allemaal. Alle hulp die we hebben gekregen werd trouwens betaald vanuit het KlimOp-programma.“

Vier sponsoren

Djurre: “Naast dit energiebesparingsplan heeft de gemeente Súdwest-Fryslân een meerjarig onderhoudsplan voor het dorpshuis gemaakt. Wederom met hulp van Doarpswurk hebben we op basis van beide plannen, energieplan en meerjarig onderhoudsplan, een projectplan opgesteld. Bij Doarpswurk weten ze precies hoe je zaken het best kunt formuleren. Dat is heel belangrijk als je op zoek bent naar sponsoren. Daarna hebben ze ons begeleid bij het maken van een begrotings- en financieringsplan en raadden ze ons vier mogelijke sponsoren aan: de gemeente Súdwest-Fryslân, het Iepen Mienskip Fûns, IMF, van de Provincie), het Oranje Fonds en het VSB-fonds. Verder bestaat er ook nog een ISDE-subsidie voor warmtepompen.

Voor sommige fondsen moet je niet alleen formulieren invullen, maar kun je ook je plan nog presenteren. Voor het IMF bijvoorbeeld. Er waren negen partijen die daarvoor projecten aangemeld hadden. Ieder kreeg vijf minuten om te presenteren voor een commissie en vijf minuten om vragen te beantwoorden. De commissie geeft dan een advies aan de Gedeputeerde. Je krijgt daarna ook een rapport waarin je ziet wat je score is. Wij eindigden op nummer 1.”

Nul op de meter

Taeke: “Je moet natuurlijk ook wel zorgen dat je goed beslagen ten ijs komt. We hadden alle offertes al laten maken en alles al doorgesproken met onze leden. Om een lang verhaal kort te maken: al onze aanvragen zijn gehonoreerd. Half april zijn we losgegaan. De spouwmuren zijn geïsoleerd, we hebben nieuwe kozijnen met dubbele beglazing, ledverlichting en een warmtepomp. We zijn dus helemaal van het gas af. Nul op de meter. Ter voorkoming van een hoge elektriciteitsrekening hebben we nu ook zonnepanelen op het dak. Verder hebben we een nieuwe vloer en is al het buitenwerk geschilderd. En we hebben een nieuwe barkoeler, maar die was toch al aan vervanging toe.”

Commissaris van de Koning 

Djurre: “Waar mogelijk hebben we het werk met vrijwilligers gedaan. Maar aan warmtepompen en zonnepanelen moet je niet zelf gaan prutsen, dat moet je aan de vaklui overlaten. Op 14 september, toen alles klaar was, hebben we een giga himmeldei georganiseerd. Met het halve dorp hebben we het dorpshuis schoongemaakt en alle troep opgeruimd.

We hadden de stoute schoenen aangetrokken en gevraagd of Arno Brok, de Commissaris van de Koning, het dorpshuis wilde heropenen. Dat wilde hij wel. Op 28 september was het zover. We zaten hier met vijftig man en hij heeft ze alle vijftig persoonlijk de hand geschud. Dat werd zeer gewaardeerd. Daarna hield hij een mooi praatje en heeft hij een tekstbord onthuld met daarop de winnende zin van een prijsvraag voor een pakkende kreet voor ons dorpshuis: ‘Mei elkoar ien’. En zo is het.”

Tekst en foto’s Piebe Piebenga