Het paradijsje van Rudy Lobisch en Wyb Sybesma in Workum

De Dijk? Jawel, Rudy Lobisch is saxofonist en speelde vroeger in de band De Fryske Diken, met Friestalige versies van de hits van De Dijk. Rudy speelt nog steeds saxofoon, tenminste… als hij de zaagmachine kan laten staan, want een ongeluk zit in een klein hoekje, zo horen we in dit verhaal. Een portret.

“Alles heeft een verhaal”

Het erf is een bonte verzameling van materialen, kleuren en vormen. Oude kozijnen leunen tegen een schuurwand, balken liggen te drogen in de zon. De kozijnen met ramen weerspiegelen de lucht. Voor de meeste mensen zou dit allemaal laten we zeggen ‘een grote berg spullen’ zijn, maar voor Wyb en Rudy is het een schatkamer. “We zien overal wat in. Alles kan opnieuw gebruikt worden, alles heeft een verhaal”, zegt Rudy.

Voor onze ogen ligt een erf vol leven, hout, glas en verhalen. Waar te beginnen? Rudy lacht als hij de verbazing in onze ogen leest bij het aanschouwen van dit alles. “Welkom in ‘it Djippe Gat’. Kom, we geven je even een rondleiding.” Dan klinkt een “Hallo!”, van achter een schuur. Met rode wangen van de kou verschijnt Wyb, met een emmer in de hand. “Ik was even bij de schapen”, zegt ze,

We beginnen onze rondleiding bij een grote schuur die Rudy zelf bouwde met oude telefoonpalen voor de dakspanten, palen van de Workumer jachthaven en deuren en dakpannen van de woningbouw. Zo is er een prachtige schuur verrezen. Binnen staat een schitterende vuurrode Citroën 2CV, oftewel het bekende ‘lelijke eendje’, Van Wyb. Ze rijdt er graag korte ritjes mee, zegt ze. “Geen grote tochten.”

Wyb Sybesma in de vuurrode Citroën 2CV  - Fotografie Jelly Mellema

Eenvoud als rijkdom

Weer buiten ontwaren we een soort verbouwde pipowagen. Een eenvoudig woonwagentje van vier bij tweeëneenhalve meter, eigenhandig door Rudy uitgebouwd. De zijkanten zijn vergroot en ook hier zijn oude ramen en kozijnen gebruikt. Er ligt een eikenhouten vloer in. Hergebruik. Toen Rudy wat hout tekortkwam, maakte hij in het midden een tableau, een vlak werkstuk van vloerdelen van een oude boeier. Binnen staat een groot bed. Voor logerende gasten, maar Wyb slaapt er nu tijdelijk zelf in. ‘Eenvoud als rijkdom’, denk ik bij mezelf, terwijl ik binnen om me heen kijk.

Aan de wand hangen prachtig gekleurde jasjes die Wyb ontwierp en maakte. Duizenden heeft ze er gemaakt. Baretten en hoedjes – ook door haar ontworpen – moeten nog even drogen, want er heeft wat water gelekt uit een pijp op het dak. Wyb maakt al deze kleding van schapenwol. Onder plastic staat een ouderwetse eikenhouten stoel, geheel door haar bekleed. “En ik heb nog meer stoelen die bekleed moeten worden. Die staan in de andere schuur”, zegt ze trots.

Rondom de pipowagen is een veranda gebouwd. “Je kan er heerlijk zitten met de blik op het water.” In datzelfde water ligt een kano, ook door Rudy zelf gebouwd. “Varen is er nog niet van gekomen,” vertelt hij, “omdat Wyb bang is voor water.” In de kano zitten twee stoeltjes die over een rails schuiven. “Och, ik dacht. ik maak er ook maar een zeiltje op. Een klein zeil, dan kan ik in mijn eentje zeilen.” Het varen is de afgelopen zomer nog niet gelukt; ook niet met een gekregen bootje. Rudy is druk met bouwen.

“Och, ik dacht. ik maak er ook maar een zeiltje op. Een klein zeil, dan kan ik in mijn eentje zeilen.”

Muziekkamer met uitzicht op het water

In een volgende schuur staat de zaagmachine die zes weken geleden de vinger van Rudy eraf heeft gezaagd. Wyb griezelt nog steeds. “Ja, die vinger lag op de zaagbank”, zegt ze. Rudy wil laten zien hoe veelzijdig de machine is, maar Wyb vindt dat nu geen goed idee. De zaag blijft waar die is. De enorme schuur staat vol decorstukken, schilderijen, maskers, een kasteel, boten – waaronder een die gerestaureerd moet worden – en vooral heel veel prachtig hout in allerlei vormen. Achterin is Rudy bezig met het creëren van een eigen muziekkamer, met uitzicht op een prachtig meertje, dat is ontstaan na een grote dijkdoorbraak, de Watersnoodramp van 1825. Dit soort meertjes zijn op meer plekken ontstaan, weet Wyb. “Friesland stond grotendeels onder water. Ze zeggen dat dit meertje toen vijftien meter diep was. Gelukkig nu niet meer, hoor.”

Via de muziekkamer komen we weer in een andere schuur die Rudy aan het verbouwen is. Ook hier worden gebruikte materialen verwerkt: schuifdeuren die nog goed zijn, ramen en kozijnen die een tweede leven krijgen. Het is ontzettend veel werk, maar Rudy ziet er niet tegenop. Met plezier werkt hij er elke dag aan, al is het nu door zijn ongeval met de zaag even halt. “Zolang het gaat, gaat het, en anders houdt het op”, zegt hij nuchter.

Rudy Lobisch in de schuur - Fotografie Jelly Mellema

Wyb van Pieterburen’

Door de achterdeur komen we bij de twee schapen van Wyb. Nieuwsgierig komen ze meteen kijken. Er staat een groot hek omheen, gekregen van iemand. De jonge hond snuffelt even en kijkt verlekkerd naar de schapen. Hij kan er niet bij. Het hek is verhoogd, zodat hij er niet overheen kan springen. De ram moet er nog wél bij, opdat er in het voorjaar lammetjes komen. Wyb is dol op lammetjes. “Woutertjes, lammetjes die door hun moeder in de steek zijn gelaten, zijn bij mij altijd welkom. ‘Wyb van Pieterburen’”, lacht ze.

De rondleiding gaat verder naar de groentetuin. Er groeit van alles, van rode bieten tot een mispelboom die nog vol hangt met vruchten. Door het ongeval van Rudy is Wyb er nog niet aan toegekomen ze te plukken. Maar daarna… “Als ze eraf gaan, laat ik ze even liggen en daarna kook ik ze en maak er witte wijn van. Het appelboompje komt bij de Aldi vandaan. Ik had nog 30% korting. Zeventien appels zaten er aan, voor de eerste keer! Geweldig, toch? Ik kook trouwens niet op gas, maar op een houtkachel en op petroleumstellen en op olie.”

“Woutertjes, lammetjes die door hun moeder in de steek zijn gelaten, zijn bij mij altijd welkom.”

Wat van ver komt…

In het huis zelf staat de koffie klaar en aan tafel wordt genoten van koffie met een dikke plak cake. Rudy en Wyb vertellen hoe ze elkaar hebben ontmoet. Rudy werd geboren in Duitsland en emigreerde op zijn zevende naar New Jersey. Op een dag hoorde hij jazzmuziek aan de Hudson Rivier en wist meteen: ‘Dit is de muziek die ik wil spelen.’ Vanaf zijn achtste speelde hij accordeon. Muziek loopt als een rode draad door zijn leven, nog altijd. In Workum en op veel andere plekken in Friesland kennen we Rudy Lobisch als saxofonist, onder andere van De Fryske Diken, maar ook van diverse andere optredens en muzikale omlijstingen.

Rudy’s belevenissen in Amerika vielen ongeveer samen met de Vietnamoorlog in de jaren zestig en dan ook vooral de protesten daartegen. Voor militair was Rudy niet in de wieg gelegd. Zijn meerderen zeiden dat hij ‘een aangeboren afwijking tegen autoriteit’ had. Ook in Vietnam weigerde hij zijn wapens te gebruiken. “Ik weigerde pertinent om op die mensen te schieten”, zegt hij. Na acht maanden mocht hij naar huis. “Nooit heb ik mijn wapen gebruikt.”

In California ging hij muziek studeren en werkte hij aan schepen. Toen ene Wyb Sybesma op bezoek was bij de buurvrouw van Rudy in San Diego, hoorde hij een tik-tik-geluid. Hij keek om het hoekje en zag Wyb bij de buurvrouw zitten breien. Onder de indruk van die leuke vrouw vroeg hij haar mee naar het voetballen. Op zijn vraag of ze van voetbal hield, zei ze volmondig ja. Beiden lachen er nu om: “Ja, dat was je eerste leugen tegen mij, hè Wyb?” Ze kijkt Rudy met een lach vol genegenheid aan.

Rudy Lobisch en Wyb Sybesma - Fotografie Jelly Mellema

Van San Siego naar It Djippe Gat

Rudy en Wyb halen meer herinneringen op: de tocht die ze maakten tijdens familiebezoek in Nederland, met de lelijke eend naar Duitsland, Parijs, Amsterdam en Brussel. Daarna terug naar San Diego. Rudy had heimwee. Ze wilden tijdelijk bij een vriendin verblijven tot ze een appartement hadden. Het liep anders: de taxichauffeuse had net een appartement te huur en ze namen het meteen. Een matras werd gekocht en ’s avonds sliepen ze erop. Wyb maakte schoon en schilderde het appartementencomplex om korting op de huur te krijgen. Rudy vond werk aan boten. Ze leefden bijna twee jaar in San Diego, tot de vader van Wyb ziek werd en ze terugkeerden naar Nederland.

Ze woonden eerst bij de moeder van Wyb in Tersoal. Wyb werkte als kraamverzorgster en Rudy vond altijd werk aan boten. Terug naar Amerika gaan was geen plan meer. Rudy wilde het EK voetbal zien, dus huurden ze voor drie weken een huis met televisie. Daarna woonden ze een half jaar bij een zus van Wyb in Oosterwierum. Door haar werk als kraamverzorgster kwam Wyb overal in de buurt, ook op een boerderij vlak bij it Djippe Gat bij Workum. Die boer vertelde dat het plekje waar ze nu wonen te koop kwam. Rudy dacht meteen dat hij hier wel zou kunnen wonen en aarden.

Met een gemeentegarantie konden ze het huis kopen. Rudy wilde zelfstandig worden en ging naar de Kamer van Koophandel om zich in te schrijven. Over een bedrijfsnaam was nog niet nagedacht. Totdat: “’Djippe Gat Timmerskuorre’, het floepte er zomaar uit”, lacht Rudy.

Samen zijn ze hier nu, gepensioneerd. Niets was gepland; het gebeurde gewoon. Na de koffie met een dikke plak cake komt er een zelfgemaakt verrukkelijk wijntje op tafel, gemaakt van eigen druiven. Ze proosten en kijken elkaar tevreden aan. Ergens snort een houtkachel. De hond slaapt onder de tafel. Alles straalt geluk en tevredenheid uit. 

Tekst Anna Boersma
Fotografie: Jelly Mellema