Wereld Brailledag: “Niet zelfredzaam, maar samenredzaam”
FRIESLAND – Op 4 januari is het Wereld Brailledag. Op deze dag wordt stilgestaan bij het belang van het brailleschrift, ontwikkeld door Louis Braille, die op deze datum werd geboren. Voor veel blinde en slechtziende mensen is braille nog altijd onmisbaar in het dagelijks leven. Het wordt gebruikt om boeken en kranten te lezen, te typen met een brailleleesregel of om voorwerpen in huis te labelen. Ondanks technologische ontwikkelingen blijft braille een belangrijke bron van zelfstandige informatie.
Nico Smits (Heerenveen) is zelf blind en al ruim 25 jaar actief binnen de Oogvereniging en zet zich in voor mensen met een oogaandoening in Friesland, onder meer via cliëntenraden en overleg in de kerngroep Friesland. Volgens Smits is braille nog steeds van grote waarde. “Voor mensen die van lezen houden, geeft een boek in braille rust. Het is een andere manier van informatie opnemen dan luisteren via audio. Braille is een aanvulling op je leven.”
Waarom braille nog steeds belangrijk is
Volgens Charlotte Glorie (55) is braille ook vandaag de dag onmisbaar. “Je kunt veel met spraak, maar braille heb je echt nodig voor details,” vertelt ze. “Denk aan spelling, cijfers of telefoonnummers. En een boek lezen is anders dan luisteren.”
Glorie geeft brailletraining aan volwassenen bij Visio Het Loo Erf in Apeldoorn, expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen, namens Koninklijke Visio. “Met braille krijg je weer grip op taal en informatie. En je wordt minder afhankelijk.”
Samenredzaam
Volgens Nico Smits verschuift de focus steeds meer van zelfredzaamheid naar samenredzaamheid. “Er is minder tijd voor zorg. Daarom is het belangrijk dat mensen naar elkaar omkijken en een netwerk opbouwen. Niet alles hoeft van de overheid te komen.”
Zichtbaarheid blijft daarbij een uitdaging, ook in Friesland. “Als je jezelf terugtrekt, word je minder gezien en kunnen je belangen worden vergeten. Het is belangrijk om bij ontwikkelingen van gemeenten steeds opnieuw de vinger op te steken.”
Oproep tot samenwerking
Smits pleit voor meer samenwerking tussen lokale en regionale organisaties. “Door belangen te bundelen sta je sterker. Elke gemeente zou moeten werken met een lokale inclusieagenda, zoals vastgelegd in het VN-verdrag Handicap. Dat gebeurt nu nog lang niet overal.”
Volgens hem is een provinciaal dekkend beleid noodzakelijk. “Toegankelijkheid mag niet stoppen bij de gemeentegrens. Wat in Heerenveen geregeld is, moet ook vanzelfsprekend zijn in andere plaatsen.” Denk daarbij aan brailletekens op palen bij stations of dat de bus bij het juiste punt stopt bij een halte.
Ontmoeting en belangenbehartiging
De Oogvereniging organiseert in Friesland onder meer Oogcafés in Leeuwarden, Drachten en Heerenveen. Elke zes weken komen mensen met een visuele beperking en hun mantelzorgers daar samen om ervaringen te delen. Thema’s variëren van omgaan met een handicap tot zelfstandig naar het theater gaan. “Het zou mooi zijn dat er in de toekomst ook animo is voor een Oogcafé in Sneek,” aldus Smits.
Daarnaast vraagt de vereniging aandacht voor toegankelijkheid en mobiliteit, bijvoorbeeld tijdens de Witte Stokkendag op 15 oktober en bij infrastructurele projecten. Zo werd in Sneek meegedacht over de aanleg van gidslijnen bij het busstation. De organisatie zet zich ook in voor hulpmiddelen zoals de stemmal, waarmee mensen met een visuele beperking zelfstandig kunnen stemmen.
Braillepluim
Theater Flint in Amersfoort kreeg op 4 januari de Braillepluim 2026 van Stichting Onbeperkt Lezen uitgereikt. Het theater introduceerde als eerste in Nederland een volledig theaterprogramma in braille en maakte daarmee het seizoen 2025-2026 toegankelijk voor braillelezers.
Lees ook
