Face to Face | Gerben van Snits: Een bevrijd mens die zichzelf is
EASTEREIN - “Fan wa bisto der ien?” Dat is de ultieme vraag waarmee wij een interview in deze rubriek vaak beginnen. Bij Gerben (Germ) van Snits uit Easterein doen we dat ook en we weten dat het antwoord op deze vraag beladen is. Immers, Gerben had een rotjeugd en dat is sinds publicaties in de media over zijn achtergrond geen geheim meer. Maar er is meer, veel meer, zoals zijn eigenaar- en redacteurschap van streekblad ‘Op ’e Skille’. Dit is een indringend verhaal van een bevrijd mens die zijn geluk vond en dat graag met anderen deelt.
Nee, zijn oorspronkelijke niet veel voorkomende familienaam, het dorp waar hij woonde of het dorp waar hij op school ging geeft Gerben niet prijs, is ook niet belangrijk vindt hij. De datum van de naamsverandering in Van Snits weet hij nog precies: 15 mei 2005.
Dominante vader
“Ik ha tweintich jier werom in eigen namme oannomen mei in offisjele hântekening fan ’e keninginne derûnder. De minsken wêr’t ik by grutbrocht bin ha útsprutsen ideeën, wêr’t ik mij net mei konformeare woe. At minsken tinke fan ‘oh, do bist ien fan’, dan ha’k in stimpel en dat wol ik net”, zegt Gerben over de aanleiding van de naamsverandering.
Gerben wordt in 1978 geboren in Groenlo in de Gelderse Achterhoek, waar hij anderhalf jaar zal wonen met zijn ouders. Als oudste kind van 5 kinderen in een boerengezin van een dominante vader en stille volgzame moeder woont Gerben vervolgens tussen Steenwijk en Wolvega. De naam van het dorp noemt Gerben niet: “It soe foar guon minsken te persoanlik wurde.”
Daar in het grensgebied van Friesland en Drenthe gaat Gerben naar een christelijke kleuterschool en lagere school, al moet hij er als kind elke dag zeven kilometer voor heen en weer op de fiets. De eerste jaren wordt hij gebracht en opgehaald. Gerben: “Neat wie streng genôch yn ’e lear. Wa’t nei in oare tsjerke gong as dy fan ús wie op foarhân al ‘ferdoemd’. Yn dat perspektyf gean ik ek nei de hel, mar dat hoecht net yn dit artikel.”
Godsdienstwaanzin
Gerben heeft al heel lang geen contact meer met zijn ouders en de andere kinderen uit het gezin, die nog altijd in hetzelfde steng christelijke milieu leven. ‘Benauwend’ is nog te zwak uitgedrukt, vindt Germ. “Hiel autoritêr, heit bepaalde alles. Syn frou, ús mem, hie neat te sizzen. Ik bin achttjin jier as ik it hús ferlit, fiersten te let, it hie earder moatten. Sûnt dy tiid ha’k ien kear in poging dien om wer yn kontakt te kommen, mar it earste dat se fan mij witte woene, wie oft ik noch wol nei tsjerke gong en at ik wol yn God leaude. Der wie thús absolút gjin leafde, ik moast oerlibje. De ferhalen oer ‘de Kinderen van Ruinerwold’ komme mij net ûnbekend foar. Ik ha it boek net lêzen, ik tink dat ik der oan kapot gean soe.”
Neat wie streng genôch yn ’e lear. Wa’t nei in oare tsjerke gong as dy fan ús wie op foarhân al ‘ferdoemd
Het enige contact dat Gerben met zijn familie heeft, is dat met die van moederskant. Ook zij begrijpen niet hoe iemand zo streng in de leer is geworden. Gerben begrijpt het zelf ook niet. “Ik ha der minsken út de neiste omkriten fan ús heit en mem nei frege, mar net ien begrypt it. Hoe koe it sa groeie ta ekstremistyske proporsjes. Wêr’t it op basearre is. En dan ha’k it oer it leauwen en de libbenswize dy’t der by heart. Ja, godsdienstwaansin.”
Niet praten over thuis
“Ik wie der op myn fyftjinde al klear mei, ik wist doe al dat wannear’t ik it hûs ferlitte soe, dat it defintyf wêze soe. It wie in befrijing dat ik it hús út koe. Myn homoseksuele geaardheid spile der oars gjin rol yn. Dêr waard net oer praten, ik wie der doe ek net mei dwaande, seks foar it houlik mei net, waard der sein. Punt! Bij mij spile, dat ik mear witte woe, ik hie in bredere belangstelling en dat koe net. Ik bin no folslein mysels, in oar hat neat oer mij te sizzen. Ik mei séls tinke en in eigen miening ha.”
Na de lagere school gaat Gerben naar de christelijke mavo in Heerenveen. Hij heeft dan al geleerd dat er niet over de situatie thuis mag worden gesproken: “Ik koe mij geastlik net ûntwikkelje, mar der foelen ek wolris klappen!” De thuissituatie zorgt er ook voor dat Gerben nooit vrienden heeft in het dorp waar hij woont en zich opgesloten voelt. “Nea wat sizze te meien en deaferlegen. Noch altyd bin ik yn groepen ferlegen en ik stap noch net maklik nei minsken ta”, bekent hij. Het werkt heel lang door totdat Gerben naar ROC De Friese Poort in Sneek gaat. Daar gaat nog wel het een en ander aan vooraf. “Us heit woe mij nei de havo ta ha, dêr ha’k oardeljier nei tagien, mar doe moast ik dochs werom nei de mavo, Ik ha mei opset it eksamen Dútsk ferprutst, sa’t myn sifers op it diploma net goed genôch wiene foar de havo. At ik foar de mavo slagje soe, moast ik op ’e nij nei de havo en dat woe ik net.”
‘Bevrijdingsdag’
De middenweg is de opleiding voor havo/mbo en die is, onder andere, in Sneek, waarbij de mbo-kant de zorg is. Bij het toelatingsgesprek komt naar voren dat Gerben de zorg in wil. Waar zijn vader bij zit, zegt Gerben dat hij de opleiding mdgo-vz zal gaan doen. “Hy hat respekt foar in autoriteit, dat doe moast hy him der by dellizze dat ik wat oars dwaan soe as dat hy fan my ferwachte.”
In eerste instantie blijft Gerben tijdens de opleiding thuis wonen, maar met hulp van school lukt het dan toch om zelfstandig te gaan wonen. Dat wordt eerst een half jaar in de kost en daarna vindt Gerben een eigen onderkomen in een klein huisje in Heeg. Hij ziet ook die datum, 1 november 1996, als een bevrijdingsdag.
Sneek
Drie maanden later wordt de Sneker Furmerusflat z’n nieuwe woonstee. De horeca biedt soelaas om de huur te kunnen betalen. Veel belangrijker voor Gerben is het feit dat hij definitief afscheid kan nemen van het verstikkende milieu waarin hij is opgevoed. Daarna komt ook de naamsverandering Van Snits, na een hele intense procedure, op 15 mei 2005 rond. Opnieuw een ‘Befrijingsdei’ voor Gerben. Dat het Van Snits wordt, heeft alles te maken met de liefde die hij voor de stad heeft en waar hij zich voor het eerst van leven vrij voelt. Hij is er ROC De Friese Poort nog altijd dankbaar voor.
It wie in befrijing dat ik it hús út koe
Ondertussen werkt Gerben bij Antonius Thuiszorg in de ambulante nachtzorg. “Om’t de nacht my past, tweintich oeren yn ’e wike.” Zelfstandig werken, situaties in kunnen schatten, meer tijd voor de mensen. Gerben van Snits is op z’n plek.
Op ’e Skille
Naast medewerker in de ambulante nachtzorg is Gerben van Snits ook uitgever en redacteur van het streekblad Op ’e Skille. Hij neemt op 1 april 2021 het blad over van Hinne Bokma uit Wommels. De krant, of eigenlijk het magazine op krantenpapier, verschijnt een keer in de veertien dagen in de Greidhoeke, de vroegere gemeente Littenseradeel met een aantal dorpen eromheen. Het blad wordt verspreid in 39 dorpen in een oplage van zo’n 6.150 exemplaren.
Gerben: “Doe’t Hinne Bokma hjir en dêr oanjoech dat er Op ’e Skille wol oerdwaan woe, ha ik der earst fansels wol oer neitinke moatten. Skriuwe foar sa’n krant is wol hiel wat oars as yn in personiels- of doarpskrantsje, dat ik yn it ferline dien hie. Yn desimber 2020 ha Hinne en ik wat op papier setten en yn 2021 ha ik Op ’e Skille oernommen. Ik naam de krante oer, de namme, de webside, advertinsjebestân, de freelancers, de goodwil, koartsein de hiele rataplan. Ik hie doe noch in fulltime baan en om dat yn ien kear op te sizzen woe ik net. Foardat ik mei Op ’e Skille begûn ha ik by de advertearders west en ik krige stipe fan har. It tal siden hinget ôf fan it tal advertinsjes en is mei de redaksjesiden heal om heal. Dat tal siden is sa tusken de tweintich en achtentweintich siden, ôfhinklik fan it oantal advertinsjes.”
Gerben is eigenaar, schrijft zelf voor de krant en stuurt freelancers aan, die hij een onkostenvergoeding kan betalen. “Ik fyn it sá leuk om te dwaan. Om ferhalen te hearren, op te skriuwen en yn in krante út te jaan. Ik meitsje der oaren dielgenoat fan. It is hiel bot regionaal nijs en dat is mei-ien de krêft fan it blêd.”
Tekst: Henk van der Veer
Beeld: Laura Keizer Fotografie
Lees ook
