Grootkoor Friesland repeteert voor kerstconcert: “Boek stil en mond open!”

Op een regenachtige en winderige zaterdagochtend in Beetsterzwaag komen vanuit alle mogelijke windrichtingen auto’s aangereden bij de Ontmoetingskerk. Veel vrouwen en enkele mannen stappen gehaast uit, een groen boekwerk onder de arm. Snel naar binnen. “Wat is it in suterich waar, no?” Het is een echte herfstdag.

Projectkoor

Binnen staan de kerkstoelen in lange rijen geduldig te wachten op wat komen gaat. Regen en wind doen verwoede pogingen om binnen te dringen. In de kerk heerst orde. Zangers staan keurig in de rij. Chris Brandenburg uit Tjalleberd zet met een ferme klap een stempel op ieders koorboek: “Zonder stempel mag je niet meezingen”, deelt hij de deelnemers olijk mee. De vrouwen knikken gedienstig en zoeken een plekje op in de kerk. Vooraan de bassen en tenoren en achteraan de alten en sopranen. Vrouwen zijn overduidelijk in de meerderheid. De schaarse mannen zitten in twee kleine groepjes vooraan. Ze kennen hun plaats in deze vrouwenwereld. De dirigent is echter een man, eentje die de touwtjes stevig in handen heeft. Nan van Groeningen is zijn naam. Hij is vandaag helemaal vanuit Amsterdam gekomen. “Het zijn aardige mensen hier en ze zingen graag”, geeft hij aan.

Samen met Etty van der Mei startte Van Groeningen een Grootkoor in Groningen. Het gaat om een zogenaamd projectkoor, waarbij de koorleden zich spontaan aanmelden voor een tijdelijk project. Iedereen die een beetje kan zingen mag meedoen. Inmiddels zijn er, verspreid over het land, elf Grootkoren. Het Grootkoor Friesland oefent voor het kerstconcert op zaterdag 13 december in De Lawei in Drachten. Vandaag is de tweede repetitie. Nan snapt waarom de koorleden meedoen: “Iedereen wil toch in De Lawei zingen?”

Het Grootkoor Friesland werkt voor het kerstconcert in De Lawei op zaterdag 13 december samen met sopraan Donij van Doorn, bekend van optredens in onder meer het Concertgebouw en als soliste bij André Rieu en het Johann Strauss Orkest.

Thee met honing

Bij de start van de repetitie geeft Nan van Groeningen aan zelf slecht bij stem te zijn. Hij heeft een verkoudheid opgelopen. Vandaag kan hij zelf niet meezingen, hij beperkt zich tot het bespelen van de piano en het kritisch beluisteren van het koor. “Zingen laat ik vandaag aan jullie over. Ik ga straks weer thee drinken, met veel honing.” Ondanks zijn slechte stem is er niks mis met Nans gehoor. Hij houdt de weinige mannen vooraan goed in de gaten. Aarzelend en twijfelend zingen ze mee in de massa van vrouwelijke sopranen en alten. “Mannen, ik ben blij dat jullie er zijn, maar jullie moeten wél zingen, hè. Jullie moeten wél durven!”

Boukje Hogendorp, Langezwaag (links) Greet Ydema, Bolsward (tweede links) Miek Reuling, Sneek 
(rechts) - Foto: Remco Hofman

De bekende kerstliederen volgen elkaar op. Na ‘Little town of Bethlehem’ klinken klassiekers als ‘Go tell it on the mountain’ en de bekendste van allemaal ‘We wish you a merry Christmas.’ Nan geeft ook de vrouwen de nodige adviezen mee. Ze zingen soms te gehaast of bewegen teveel met hun koorboek, waarna hij opstaat en voordoet hoe je het koorboek moet vasthouden. “Houd je boek stil en je mond open.”

Ontspannen en vrolijk

Als een van de sopranen achterin opstaat om een vraag te stellen, is Nan streng. “Geen vragen tijdens de repetitie, alleen in de pauze en dat geldt voor iedereen.” De vrouw kijkt even beteuterd rond, maar gaat snel weer zitten. Nan heeft de wind er flink onder, maar wel met een komische ondertoon.

Na de pauze nemen de zangers nog enkele liederen door, Nan kraakt links en rechts nog wat kritische noten. De monden moeten meer open en de zangers mogen wel iets ontspannener kijken. Het publiek in De Lawei moet kunnen zien dat het Grootkoor Friesland vrolijkheid uitstraalt en niet op de tenen loopt. Geen hangen en wurgen. Geen noten die met moeite uit de kelen geperst moeten worden. Ontspannen. “Open die monden!” 

Tenslotte geeft Nan het koor nog wat huiswerk mee. “Volgende keer de tekst uit je hoofd leren. Ga thuis eens rondlopen in de kamer zonder koorboek en zing een lied. Kom los van dat boek.”

Miek Reuling uit Sneek

Van jongsaf zong Miek Reuling (72) uit Sneek al in allerlei kleinere koren, onder andere in het koor van Raard. “Zingen is een kwestie van goed voorbereiden en veel oefenen. Eerst was het moeilijk, maar nu zit het in mijn ruggengraat. Nu gaat het automatisch. Oh ja, dit wilde ik ook nog even zeggen: met het koor zijn we ook op reis geweest en dan merk je dat drie kakelende bussen vol vrouwen toch één koor kunnen vormen. Mooi, hè?”

Greet Ydema uit Bolsward

In 2020 deed Greet Ydema (67) uit Bolsward voor het eerst mee toen ze een keer meeging met vriendinnen. “Ik fyn it moai om earne nei ta te wurkjen. Je moatte sels regelmatich oefenje om de stimbannen te trainen. Yn ‘e auto en thús sjong ik faak mei mei ?s cd. Sa’n koar stiet en falt mei diriginten Nan en Etty.”

Het Grootkoor Friesland Kerstconcert vond zaterdag 13 december plaats in de Lawei in Drachten

Tekst en foto’s Remco Hofman