Durk en Ykje Kramer en het leven in een yurt - “Je bent onderdeel van een groter geheel: ik, wij, wereld!”

Jarenlang leidden Durk en Ykje Kramer een hectisch leven. Ze waren kunstenaars en vormgevers en runden samen een succesvol bedrijf. Ze verbouwden een kerk tot woonhuis en atelier in Schettens en hadden een werkplaats in Amsterdam. Toen ze ouders werden, besloten ze het roer om te gooien vanuit de vraag: wat willen we onze kinderen meegeven? Welke skills heeft een kind nodig als hij groot is?

Zelfvoorzienend leven vanaf de start
“Hier in Nederland dromen mensen ervan na hun pensioen zelfvoorzienend te leven of een moestuin te beginnen. Wij wilden dit onze kinderen vanaf de start mee geven”, start Ykje hun verhaal. “In Portugal is zelfvoorzienend leven meer vanzelfsprekend. Daar kun je ook veel meer buiten leven. We vonden een stuk grond in de bergen met alleen een bron. Dat nodigt uit tot vragen als: hoe gaan we wonen?; hoe houden we ons huis warm?; hoe zorgen voor we voor energie?; hoe los je het op als je in je vinger gesneden hebt en je eerst een uur moet rijden voor je bij de dokter bent?; welke plantjes zaaien we?; wat doen we met de oogst die over is?”

Je intuïtie wordt sterker. Je bewustzijn groeit

Portugal bleek ook een rijke leeromgeving te vormen voor het thuisonderwijs dat ze hun zoons gaven. Voor de kinderen bleek de ontmoeting met mensen uit andere culturen ook meerwaarde te genereren. “Het zorgde er onder andere voor dat de jongens nu vier talen vloeiend spreken.”

Impact van ‘slow living’
“In een yurt leef je dichter bij de natuur”, legt Durk uit. “Als het regent, hoor je het tikken; als het stormt, voel je het trekken aan het doek. Als je niet stookt, wordt het snel koud. In de yurt hadden we een fornuis dat we stookten op hout. ‘s Ochtends vroeg als ik wakker werd, zorgde ik dat het vuur ging branden om vervolgens koffie te maken. Als de oven tóch heet is, is het vanzelfsprekend om er ook een brood in te bakken. Dan kwamen de jongens er graag bij zitten om samen de dag te starten. Dat heeft zo’n kwaliteit van leven. Vanuit Nederland kun je niet bedenken hoe het leven daar is. Hoe dagen en nachten in elkaar overlopen. Hoe het is om te leven met dieren, zoals ezels, kippen en geiten en een hond die ‘s nachts waarschuwt bij onraad.” Terugkijkend: “Dat doet iets met de mens: je intuïtie wordt sterker. Dat is de impact van ‘slow living’: je bewustzijn groeit.”

Terug naar Nederland
In 2019 keerde het gezin na zeven jaar Portugal terug naar Nederland. Ze wonen nu vlak buiten Workum met uitzicht op het IJsselmeer. We krijgen een rondleiding. Op het erf een aantal verhoogde tuinbedden vol kruiden en groenten. Ykje: “In Portugal hebben we geleerd over de waarde van het verbouwen van je eigen eten. Hier groenten oogsten in de winter is lastig, maar je kunt bijvoorbeeld wel kiemen laten groeien op je aanrecht. Het is niet moeilijk, maar het wordt interessant wanneer je dat vanuit intrinsieke motivatie doet.”

Ykje bij de moestuin en yurt

Dan komen we bij de grote blikvanger: de yurt. Van binnen opvallend ruim, knus en sfeervol ingericht, rond de centraal gelegen houtkachel. Tegenwoordig woont het gezin deels in de boerderij, deels in de yurt. Een keuken, werkplaats en atelier zijn te vinden in het huis, de woonkamer en slaapvertrekken in de tuin. Ook op deze woonplek zoeken Ykje en Durk nadrukkelijk de verbinding. “We wonen hier met een ander gezin. Ik ben als doula aanwezig geweest bij de geboorte van een van hun dochters. Hoe bijzonder is dat?,” zegt Ykje. (Een doula is een bevallingscoach. Letterlijk betekent doula: ‘dienende vrouw’ – red.).

Kinderen krijgen de ruimte
Op het erf bevinden zich behalve de grote yurt ook nog een kleine yurt en een huifkar. “De huifkar is van Pier”, vertelt Durk. Zoon Pier is inmiddels twintig jaar. Oorspronkelijk was het zijn plan om er een paard voor te spannen en op reis te gaan. Inmiddels heeft hij een tijdje op de camping BuitenLand in Drenthe gewerkt. Daar heeft hij genoeg geld verdiend om een busje tot camper om te bouwen, zodat hij daarmee door Europa kan trekken.

Om van jongen een man te worden heb je andere mannen nodig

Zoon Bjirk (16) heeft een passie voor zeilboten. Hij is regelmatig te vinden op scheepstimmerwerf ‘De Hoop’. Daar is hij bezig met het opknappen van zijn Waarschip. De kleine yurt op het erf is van jongste zoon Ave (10). Hij zorgt zelf dat de kachel in zijn yurt blijft branden. Ave timmert nu aan zijn boomhut. “Een ander kan zich afvragen of het veilig is, een hut op hoogte en dan ook nog eens boven een sloot. Wij weten wat hij kan en hebben vertrouwen in zijn skills”, zegt Ykje. Net als zijn broers wil Ave graag een zakcentje verdienen. Ykje: “Hij heeft besloten met zijn bakfiets naar markten te gaan en workshops ecoprinten te geven. Wij supporten hem dan op de achtergrond, want mensen zijn soms eerder geneigd ons aan te spreken dan hem.”

Bewuste keuzes maken
Het persoonlijke transformatieproces van Durk en Ykje Kramer heeft een vervolg gekregen in een holistische coachingspraktijk waarin ze mensen willen inspireren bewuste keuzes te maken ten aanzien van educatie, voeding, gezondheid en wonen. Ykje: “Je omgeving is zó bepalend voor wat je doet. Hoe bewuster je daarvan bent, hoe meer goede dingen er kunnen gebeuren. Neem bewust wonen met behulp van Feng Shui, want ook de inrichting van je huis spiegelt je innerlijke wereld.

Angst voor het onbekende, niet kunnen omgaan met onzekerheid, speelt vaak een rol in veranderingsprocessen

Aan de plattegrond van je huis kun je zien in welke levensgebieden het stroomt en waar er mogelijk blokkades zijn. Door je uiterlijke wereld te veranderen, kun je weer een innerlijke balans ervaren. Bijvoorbeeld door andere kleuren of materialen toe te passen; door voorwerpen weg te halen of te verplaatsen. Zodat je kunt kiezen: wat wil ik dat mijn huis weerspiegelt? Is het een welkome plek die je wilt delen, of juist een plek voor rust en opladen?”

Boomhut van Arve 

Contact met jezelf kwijtraken
Door een druk leven raak je het contact met jezelf gemakkelijk kwijt, is de ervaring van Ykje en Durk. Zelf merkten ze pas hoe gestrest ze in Nederland waren toen ze in Portugal woonden. En een gestrest lijf staat niet open voor verandering en vernieuwing. Reden voor Ykje om Atma Janzu sessies te geven. “Warm water helpt het lichaam en de geest te ontspannen. Bewegen in water helpt je te verbinden met gevoel en intuïtie. Dat is precies wat je nodig hebt om nieuwe keuzes te maken.”

“Angst voor het onbekende, niet kunnen omgaan met onzekerheid, speelt vaak een rol in veranderingsprocessen”, weet natuurcoach Durk. “Het gaat ook over voelen: durf ik het even niet te weten? Gewoon beginnen hoort bij een veranderingsproces. Als je ergens mee zit gaan we samen in een natuurgebied wandelen en dan komt het antwoord meestal vanzelf. ‘Het probleem zit in je hoofd, het antwoord in je hart’, zeg ik vaak. Laatst coachte ik een moeder die zoekende was in de relatie met haar zoon. Halverwege in het Rijsterbos kwamen we een vrouw met een hond tegen. Beiden liepen ze hun eigen spoor. De vrouw floot alleen als ze een afslag nam en ze haar hond daarop wilde attenderen. ‘Wat vertelt dit jou?’, vroeg ik de moeder. Het kwartje viel meteen. Die hond en de vrouw stonden symbool voor haar vraagstuk.”

Van concurrentie naar broederschap
“Om van jongen een man te worden heb je andere mannen nodig”, is de overtuiging van Durk die zelf zonder vader opgroeide. “Dat er zoveel jongens uitvallen in het onderwijs komt mijns inziens mede doordat er zo weinig meesters voor de klas staan. Je mist de diversiteit, de rolmodellen en sommige jongens - en mannen - hebben het nodig anders aangesproken te worden.” Reden voor Durk Kramer om een ‘mannencirkel’ te ontwikkelen en daarnaast zich te verbinden aan initiatieven in Burgum en Katlijk, waar jongeren die buiten de boot zijn gevallen een plek vinden om te ‘zijn’. “Plekken waar je jezelf en elkaar kunt uitdagen, zodat je je kracht en grenzen kunt ervaren. Jezelf laten zien en elkaar laten weten waarin je op elkaar kunt vertrouwen. Van concurrentie naar broederschap. Een omgeving, waar hun creativiteit alle ruimte krijgt en ze zich weer thuis kunnen voelen bij zichzelf.”

Tekst: Riemie van Dijk
Foto’s: Jelly Mellema fotografie