“Flexibiliteit en aanpassingsvermogen worden steeds belangrijker”
Jacqueline R. Rietveld noemt het Groningse transport- en logistiekbedrijf Oldenburger Fritom als voorbeeld. “Daar liggen verantwoordelijkheden laag in de organisatie. Mensen op de werkvloer hebben invloed op het eindproduct en voelen zich daardoor echt betrokken.” Volgens Rietveld speelt ook de werksfeer een grote rol. “Mensen die plezier hebben in hun werk, werken beter samen en delen makkelijker kennis.” Daarom ziet zij veel voordelen in het werken met teams die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor resultaten. “Wanneer je alleen individuen beloont, gaan mensen sneller kennis voor zichzelf houden. Maar als een team samen een doel moet halen, ontstaat er meer samenwerking.” Juist die samenwerking ziet zij als een belangrijke motor achter hogere arbeidsproductiviteit.
Verrassend effect
Een opvallend voorbeeld vindt Rietveld de vierdaagse werkweek bij softwarebedrijf AFAS. “Dat bedrijf besloot van een vijfdaagse werkweek naar vier dagen te gaan, waarbij iedereen dezelfde dag vrij kreeg. Het doel was eigenlijk om medewerkers meer lucht te geven en de balans tussen werk en privé te verbeteren.” Het effect was zelfs voor het bedrijf een verrassing. “Na een half jaar bleek de arbeidsproductiviteit met elf procent te zijn gestegen.” Volgens Rietveld zit de winst niet alleen in efficiëntie, maar ook in werkplezier. “Mensen hebben meer lol in hun werk als ze ervaren dat er ruimte is voor hun privéleven. Minder stress en meer energie zorgen uiteindelijk voor betere prestaties.”
Gezamenlijke vrije dag
Tijdens de coronapandemie zag Rietveld een vergelijkbare ontwikkeling ontstaan. Veel werkgevers waren vooraf bang dat thuiswerken ten koste zou gaan van de productiviteit. “Maar uit onderzoek bleek juist dat de arbeidsproductiviteit steeg tijdens in de coronaperiode. Mensen konden zich thuis vaak beter concentreren en hadden minder reistijd.” Tegelijkertijd bracht het thuiswerken ook nadelen met zich mee. “Werknemers misten de verbinding met collega’s en voelden zich soms eenzaam.” Juist daarom begrijpt zij goed waarom sommige bedrijven kiezen voor een gezamenlijke vrije dag binnen een vierdaagse werkweek. “Dan behoud je in de andere vier dagen wel de ontmoeting en creativiteit die ontstaat als mensen samenkomen.”
Doodzonde
Een grote uitdaging voor de arbeidsmarkt is volgens Rietveld de vergrijzing. “We hebben steeds meer moeite om voldoende personeel te vinden, terwijl grote groepen werknemers met pensioen gaan.” Toch vindt zij dat Nederland nog te snel afscheid neemt van oudere werknemers. “Het is doodzonde om mensen op hun 67e weg te sturen terwijl zij nog kennis willen delen.” Binnen haar eigen onderzoeksgroep werkt een medewerker inmiddels door tot zijn zeventigste. “Hij heeft ontzettend veel ervaring en vindt het juist waardevol om jongere collega’s te begeleiden. Dat soort kennis mag je niet zomaar verliezen.”
Leren leren
Ook het onderwijs verandert volgens Rietveld, om werknemers beter voor te bereiden op de toekomst. “Het onderwijs loopt altijd iets achter op het bedrijfsleven, maar dat heeft ook voordelen. Je wilt niet direct achter iedere hype aanlopen.” Volgens haar verschuift de nadruk steeds meer van het leren van één vast beroep naar het ontwikkelen van vaardigheden. “We richten ons steeds meer op leren leren. Mensen zullen zich tijdens hun loopbaan vaker moeten omscholen of bijscholen, omdat beroepen veranderen of verdwijnen. Flexibiliteit en aanpassingsvermogen worden daarom steeds belangrijker.”
Sleutel
De grootste verandering op de arbeidsmarkt in de komende tien jaar wordt volgens Rietveld een veel diversere werknemersgroep. “We moeten af van het idee van één homogene arbeidsmarkt”, stelt ze. “Door personeelstekorten zullen bedrijven steeds vaker werken met jong en oud, mensen met verschillende achtergronden en werknemers die nu nog aan de zijlijn staan. Juist die verschillen kunnen organisaties sterker maken, zolang mensen leren om constructieve gesprekken over meningsverschillen te voeren.” Volgens Rietveld zit daar uiteindelijk de sleutel tot innovatie én productiviteit. “Als mensen met verschillende perspectieven samenwerken en zich vrij voelen om ideeën uit te spreken, ontstaan vaak de beste oplossingen.”
[kader]
Meer dan alleen harder werken
Arbeidsproductiviteit draait volgens dr. Jacqueline R. Rietveld om veel meer dan alleen harder werken. “Het gaat erom dat je als organisatie je doelstellingen haalt. Dat kunnen producten zijn, diensten of tevreden klanten, maar aan het einde van de maand moet je kunnen zeggen: dit wilden we bereiken en dat is gelukt.” Volgens haar ligt de arbeidsproductiviteit in het mkb gemiddeld lager dan in grote bedrijven, vooral doordat kleinere organisaties minder gestandaardiseerd werken en vaker maatwerk leveren. “Maar juist in het mkb liggen enorme kansen, omdat medewerkers daar vaak directer betrokken zijn bij het resultaat.”
[kader]
Donderdag 22 oktober – Arbeidsmarkplatform. Houdt onze kanalen in de gaten voor de details.
Een bijjdrage van Súdwest Werkt
Tekst Richard de Jonge
Lees ook
