INTERVIEW | Paralympisch zwemster Liesette Bruinsma: “Doe wat je gelukkig maakt”
WOMMELS - Paralympisch zwemster Liesette Bruinsma behaalde zes wereldtitels en drie gouden medailles op de Paralympische Zomerspelen: twee keer goud in 2016 in Rio de Janeiro en één keer goud in 2024 in Parijs. Ondanks haar indrukwekkende zwemcarrière vertelde ze nog nooit haar verhaal in dit blad. Dus op naar Wommels, het dorp waar Liesette opgroeide en waar ze de afgelopen maanden ook verbleef.
De 25-jarige paralympiër woont tijdelijk bij heit en mem, omdat het huis dat ze in Heerenveen kocht, verbouwd wordt. De afgelopen jaren trainde ze met het nationale paralympisch team in Amersfoort. Toen de trainingen dit voorjaar verhuisden naar Eindhoven, keerde zij terug naar het heitelân en ging trainen bij coach Richard Koehoorn van HZ&PC in Heerenveen.
Vrijheid en verantwoordelijkheid
“Ik wilde heel graag terug naar Fryslân, want hier ben ik op mijn plek”, vertelt Liesette Bruinsma. “Ergens anders is ook goed, maar Fryslân heeft iets extra’s. Ik ben al jaren lid van HZ&PC; de sfeer is er fijn. Nu ik niet meer bij het nationale team train, ben ik zelf verantwoordelijk voor de financiën, begeleiding en het trainingsprogramma. Dat was in het begin heel spannend, maar het geeft me ook meer vrijheid. En inmiddels komt er meer structuur en rust.”
Sport is ook doelen stellen, persoonlijke ontwikkeling en sociale participatie.
Liesette traint zestien uur per week in het water. Ze is de enige parazwemster bij HZ&PC, en neemt deel aan de reguliere trainingen. “Ik zwem iets minder hard, maar vind het motiverend om naast mensen te liggen die sneller gaan”, zegt ze. “Hiermee laat ik ook zien dat een paralympiër kan meedraaien bij een vereniging. Veel verenigingen vinden dat spannend, maar parasporters zijn ook gewoon mensen, hoor.”
Erfelijke oogaandoening
Liesette werd geboren met een erfelijke oogaandoening; op haar negende kreeg ze de diagnose Leber congenitale amaurosis (LCA). (LCA is een aangeboren oogaandoening die ernstige slechtziendheid of blindheid veroorzaakt. LCA wordt veroorzaakt door een genetische mutatie die wordt overgeërfd. Beide ouders moeten een defect gen hebben om het door te geven, waarbij elk kind een kans van 25% heeft om de aandoening te krijgen - red.
Liesette vertelt: “Mijn ouders zijn allebei drager. We zijn met vier kinderen; de twee oudsten zien alles, de twee jongsten niet. Tussen mijn dertiende en vijftiende verloor ik bijna al mijn zicht. Vergeleken met anderen is het niet noemenswaardig wat ik zie, maar eerlijk gezegd vind ik dat niet zo belangrijk. Ik praat liever over dingen die ik kan doen en waar ik gelukkig van word.” En een van die dingen is zwemmen. Liesette vertelt enthousiast wat ze er leuk aan vindt: “Het gevoel dat je in het water ligt, de snelheid die je creëert, zonder hulpmiddelen. Het spelletje vind ik heel leuk. En jezelf tien keer tegenkomen en je afvragen: ‘Wáárom doe ik dit?’ Samen doen vind ik ook heel vet. Ieder op zijn eigen niveau. Sport is meer dan sportief bezig zijn; het is ook doelen stellen, persoonlijke ontwikkeling en sociale participatie.”
Debuut in 2014
Haar zwemcarrière begon in buitenzwembad De Klomp in Wommels, waar later een baan naar haar werd vernoemd. Sindsdien mag ze er levenslang gratis zwemmen; afgelopen zomer trainde ze er nog twee keer per week. Op haar dertiende stroomde Liesette in 2014 door naar de regio-trainingen in Drachten en nog datzelfde jaar maakte ze haar debuut op een internationale wedstrijd in Glasgow.
“Ik vond het spannend, maar vooral heel vet dat ik naar Glasgow mocht, terwijl anderen gewoon naar school moesten,” zegt ze. “Een uitspraak van mem, toen de bondscoach haar vertelde dat ik in een lagere klasse was ingedeeld omdat mijn zicht achteruitging, is me bijgebleven. Ze zei: ‘Het gaat er niet om wat ze ziet, maar wat ze kan en dat ze gelukkig is.’ “Dat vind ik nog steeds een heel mooie uitspraak. Je moet doen wat je gelukkig maakt.”
Eerste keer goud
Twee jaar later, in 2016 in Portugal, won Liesette haar eerste Europese titel op de 400 meter vrije slag. “Ik dacht dat ik zilver had gewonnen en keek teleurgesteld, tot mijn coach zei: ‘Je mag blij zijn met goud.’ Lachend: “Omdat ik niks zie, weet ik vaak als laatste de uitslag. Tijdens dat EK won ik nog twee keer goud, zilver en brons.”
Ik wilde heel graag terug naar Fryslân, want hier ben ik op mijn plek
In datzelfde jaar 2016 waren de Paralympische Zomerspelen in Rio de Janeiro. Hier haalde Liesette twee gouden, een zilveren en twee bronzen medailles. Hierna werd ze gedecoreerd als Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. In december 2016 werd ze op het NOC*NSF Sportgala uitgeroepen tot Paralympisch Sporter van het Jaar.
Persoonlijke ontwikkeling
De Paralympische Zomerspelen van 2020 in de Japanse hoofdstad Tokio draaiden helaas uit op een teleurstelling voor Liesette. Ze behaalde geen goud, alleen zilver op de 400 meter vrije slag. “Ik had daar veel moeite mee, want ik kwam niet voor zilver. Ik dacht dat ik niet meer kon zwemmen, en merkte dat ik mijn eigenwaarde haalde uit medailles. Met mijn coach kon ik niet goed praten. En ik had last van wedstrijdspanning. Dat uitte zich in een verkeerd voedingspatroon; waarbij ik de ene keer heel veel at, en de andere keer heel weinig. Dat is voor niemand goed, maar voor een sporter helemaal niet.
Sindsdien werk ik met een psycholoog en daar ben ik heel blij mee. Niet omdat het slecht gaat, maar in het leven gebeuren dingen die soms makkelijker en soms moeilijker een plek krijgen. Sommige mensen denken dat je gek moet zijn om naar de psycholoog te gaan, maar zo zie ik het niet. Ik zie het als persoonlijke ontwikkeling.”
Mooiste medaille
Dan komt de zomer van 2024 met de Spelen in Parijs. Liesette wint goud op de 400 meter vrijeslag. Ze noemt het haar ‘mooiste medaille’. “Ik zwom uit liefde voor de sport, niet uit de angst voor de concurrentie zoals in Tokio. Ik was aan het genieten en het ging goed. Mijn familie was erbij. Dat was ook heel vet, want als het erop aankomt in het leven, gaat het om de mensen van wie je houdt.”
WK Singapore - Foto: Anno Couperus
“Er komt niet altijd een ‘later’...”
Er gebeurden de afgelopen jaren dingen die dat besef versterkten. Liesette: “Een vriend van ons die erg ziek was, heeft in januari euthanasie gepleegd. Dat was heftig, want wij waren erg betrokken bij zijn traject. En in 2022 overleed mijn tante. ‘s Ochtends zwom ik een WK-limiet in Berlijn, ‘s middags zat ik in het vliegtuig terug om samen afscheid te nemen. Door zulke momenten weet je dat er niet altijd een ‘later’ komt.”
Die tante van televisie
Het leven van Liesette Bruinsma stond jarenlang volledig in het teken van topsport. Nu wil ze dat haar wereld wat groter wordt. “Ik ben vier keer tante en nu ik dichterbij woon ben ik niet meer ‘die tante van televisie’. Dat vind ik heel fijn, want ik ben niet alleen topsporter, maar ook tante, zus, vriendin. En dochter natuurlijk. Mijn ouders zijn heel betrokken. Ze hebben vier kinderen en vier kleinkinderen. Voor iedereen zijn ze er op een andere manier. Zo heb ik geen kinderoppas nodig, maar mij helpen ze bij het uitzoeken van een keuken.”
Liefde maakt....
En sinds februari van dit jaar is er nóg een belangrijk persoon in haar leven: Jesse, een ICT’er uit Zoetermeer. Liesette straalt. “Hij werkt met behulp van innovatie en AI (Artificial Intelligence oftewel Kunstmatige Intelligentie - red.) aan toegankelijkheid voor blinden en slechtzienden. Zo wil hij de wereld een stukje verder helpen. Dat vind ik mooi. Hij houdt mij vaak een spiegel voor, wat ik niet altijd makkelijk vind, maar ik leer veel van hem. Hij is heel lief en het voelt goed.” Dan, schaterlachend: “Ja, hij is blind. Liefde maakt blind, hè. Tegen vriendinnen zeg ik altijd: ‘Ik hoef geen make-up op en hoef mijn haar niet te doen.’ Maar zonder dollen: als je beiden een handicap hebt, ben je daarin gelijkwaardig. Dat vind ik fijn.”
Liesette Bruinsma - Foto: Laura Keizer
Eigenwijs
Liesette omschrijft zichzelf als positief, eigenwijs, dankbaar en trots. “Eigenwijs betekent voor mij dingen anders durven doen. Ik heb een keuken besteld zonder kookplaat. De verkoper was zéér verbaasd. Ik vind het niet prettig om op inductie of gas te koken, en red me prima met een airfryer, stoomkoker, combi-oven en grill. Ik ben dankbaar voor alles wat ik heb meegemaakt, alle kansen die ik krijg en mensen die ik ontmoet. En ik ben trots op wat ik heb bereikt. Dat vind ik terecht, want ik heb er hard voor gewerkt.”
Ik ben niet alleen topsporter, maar ook tante, zus, vriendin.
Dromen
Gevraagd naar haar dromen, antwoordt Liesette: “Ik ben aan het sparen voor een zelfrijdende Tesla, dan hoeft heit mij niet meer naar de training te brengen. Nee hoor, grapje. Ik wil op de 400 meter vrij op de Spelen van 2028 in Los Angeles de best mogelijke versie van mezelf zijn. En ik hoop dat dit goud als resultaat heeft. Ook wil ik me inzetten voor dingen die ik belangrijk vind, zoals de blindentribune (mensen met een visuele beperking kunnen hier via oortjes naar extra wedstrijdcommentaar luisteren - red.). En ik vind het gaaf om mijn visie op het leven te delen om mensen te inspireren. Ik geef presentaties voor bedrijven en scholen en wil na mijn sportcarrière mijn bedrijf laten groeien, zodat ik daarvan kan leven.”
Tekst: Lutske Bonsma
Foto’s: Laura Keizer
Lees ook
